Chương 65
Rối loạn khí sắc

 

            Hội chứng rối loạn loạn khí sắc - Mood disorders, đó là sự rối loạn cảm xúc, một biểu hiện nhất thời của tình cảm như vui buồn, giận hờn… Sự biến đổi khí sắc thường kèm theo sự biến đổi hành vi, phần lớn các rối loạn khí sắc có xu hướng tái diễn và sự khởi phát thường có liên quan đến sự kiện hoặc hoàn cảnh gây stress.
- Nạn nhân ban đầu được nhận biết qua trạng thái lo âu hoặc bệnh cơ thể với trạng thái hưng cảm nhẹ, chủ thể chỉ tăng khí sắc nhẹ và kéo dài một vài ngày, tăng năng lượng và tăng hoạt động, có cảm giác thoả mái trong sinh hoạt, cả hiện tượng tăng tình dục, khả năng tập trung chú ý giảm. Các biểu hiện này không ảnh hưởng nhiều đến công việc cũng như giao tiếp, với hầu hết các nạn nhân chiến tranh phải sống lâu dài trong các vùng xôi đậu, nghĩa là nay thuộc bên phe này mai trong tay phe khác.
Qua các sang chấn tâm thần theo DSM. IIIR là loạn tâm thần phản ứng ngắn.
Đó là một sự hưng cảm, một sự tăng khí sắc không tương ứng với hoàn cảnh riêng của nạn nhân, từ vui đến buồn mà không kiểm soát được. Mất khả năng kiềm chế bản thân như nói nhanh, hoạt động thái quá. Sự thường là vậy, nhưng:
- Nạn nhân có sự đãng trí rõ rệt, tự cao quá mức
- Nạn nhân có ý tưởng khuếch đại, lạc quan tếu nên có những hành động không thực tế như công kích nhau hoặc đùa tếu trong những hoàn cảnh không thích hợp.
Nhưng chính người cộng sản Việt-Nam đã lấy hận thù để làm cách mạng. Có cái lòng hận thù nào để giáo dục cho con cháu như thế này: “hôm qua dân quân ta bắn rơi 2 máy bay của Mỹ Ngụy. Hôm nay dân quân ta lại bắn rơi thêm 3 chiếc nữa. Vậy tổng cộng ta đã bắn rơi bao nhiêu chiếc cả thảy?” Họ đã lấy hận thù để tiêu diệt tất cả các đảng phái không cùng chính kiến với họ. Sau khi toàn thắng ở miền Nam, thay vì dùng cái cơ hội bằng vàng này để nêu cao chính nghĩa dân tộc và hoà giải quốc gia, họ nhìn ở đâu cũng thấy toàn kẻ thù. Cái tâm lý bệnh hoạn và sợ hãi củng cố chế độ đã làm họ phải quyết định bế môn tỏa cảng trong cả 10 năm đầu. Hậu quả thì như ai cũng biết, nước Việt-Nam đã trở thành một trong mười nước nghèo đói nhất của thế giới. Đánh động được lương tâm của con người qua những viện trợ nhân đạo, chính họ cũng phải nới lỏng nền kinh tế chỉ huy thiếu hiện thực, như đã từng được chứng minh qua các cuộc cách mạng ở Liên Sô và Trung Quốc.
Đó là sự rối loạn cảm xúc lưỡng cực, khí sắc và hành vi của chủ thể bị rối loạn đáng kể. Trong một số trường hợp các rối loạn tăng đáng kể và một số trường hợp khác là sự giảm khí sắc, giảm năng lượng.
-Nạn nhân cảm thấy vài ngày khoẻ mạnh như họ miêu tả, nhưng hầu hết cảm thấy mệt mỏi, mọi hành vi phải trong sự cố gắng mà chẳng có gì thích thú.
- Nạn nhân than phiền mất ngủ, mọi cảm giác không thỏa mái, nhưng vẫn có khả năng đáp ứng các nhu cầu cơ bản của cuộc sống hằng ngày.
Việc rối loạn loãng khí sắc dường như có sự kết hợp với sự rối loạn điều hoà các hệ thống Amine sinh học, hay sự điều hoà Calcium cũng có thể liên quan đến sinh lý bệnh của rối loạn khí sắc. Những nạn nhân chiến tranh thuộc dạng này da dẻ xanh xao, khí sắc biến dạng. Các rối loạn loạn khí sắc có thể bao gồm bệnh lý của hệ viền, vùng hạch đáy não và dưới đồi và có thể vai trò chủ yếu trong việc sản sinh ra cảm xúc nằm ở hệ viền. Rối loạn chức năng vùng dưới đồi sẽ gây ra rối loạn giấc ngủ, sự ngon miệng, hành vi tính dục và các thay đổi sinh học ở các hệ nội tiết, miễn dịch. Sự chậm chạp trong mọi hành vi cử chỉ của chủ thể gồm trong nhận thức được nhận thấy trong hội chứng trầm cảm rất giống với những rối loạn của vùng hạch đáy não như chứng Parkinson và các chứng sa sút dưới vỏ não khác.
Ngoài ra với các sự kiện trong cuộc sống và các stress từ môi trường, hiện nay người ta cho rằng có mối quan hệ giữa các sự kiện gây stress trong cuộc sống như tâm lý, văn hoá, xã hội với giai đoạn trầm cảm. Điều đó hàm nghĩa bất cứ kiểu nhân cách nào cũng có khả năng trầm cảm trong hoàn cảnh thích hợp. Môi trường chiến tranh với bao sợ hãi trước cái chết… song liệu pháp tâm lý trong giai đoạn này hầu như hoàn toàn không có. Với chứng trầm cảm nặng, lời khuyên bảo tâm lý trị liệu sẽ có ích cho chủ thể trong giai đoạn đầu tiên của việc trị liệu, cũng như với trầm cảm nhẹ thì tâm lý trị liệu pháp đặc biệt tỏ ra cũng hiệu quả bằng cách giải thích, an ủi nâng đỡ tâm thần chủ thể như liệu pháp tâm lý ngắn hạn, liệu pháp nhận thức, liệu pháp hành vi, liệu pháp gia đình, liệu pháp phân tâm, liệu pháp gây mất ngủ, liệu pháp ánh sáng để làm tăng hiệu quả của việc rối loạn khí sắc. Chủ thể nơi đây chỉ ngày thêm trầm trọng… vì tất cả những biến đổi khác thường của một cá nhân đều bị cho là điên loạn và chỉ có nhà thương điên Biên Hoà hay Chợ Quán trên tổng số mười bảy triệu dân miền Nam thời bấy giờ.

***