Chương 43
Trước cái chết dường như
người Việt Nam đều thích thành triệu phú

Ước mơ của con người như niềm hy vọng cuối cùng của mỗi cá nhân, cộng đồng trong chiến tranh. Trước cái chết dường như người Việt Nam đều thích thành triệu phú, chương trình xổ số kiến thiết Quốc gia với giọng ca của ‘quái kiệt’ Trần Văn Trạch đã được mọi người dân miền Nam ưa thích, ai nấy đều thuộc bài ca hát xổ số của ông Trần Văn Trạch. Bên cạnh đó nạn số đề cũng phát triển cực mạnh vào thời này, không chỉ với người dân bình thường, kể cả ở những vùng Việt cộng kiểm soát, song các viên chức thuộc chế độ miền Nam phần lớn đều tham gia chơi số đề và thường là chủ cái hay đỡ đầu cho các tổ chức đánh đề.
Tiếng rao bán vé số của trẻ em và người tàn tật về sau do hậu quả của chiến tranh có hình bóng của các thương phế binh trên các chiếc xe lăn bán báo, vé số trên khắp các nẻo đường nhất là tại các bến xe và quán ăn. Truyền hình vào thời này chỉ có đen trắng và việc phát hình cũng chỉ mới bắt đầu ở miền Nam, trong khi tại miền Bắc vào cùng thời điểm này xem như không có gì. Phương tiện truyền thanh qua radio xem như phổ biến. Tất cả những thứ này như mang lại một chút lạc quan cho mỗi người trong cuộc chiến. Trước thềm nhà mỗi chiều trong các khu tái định cư hay bất nơi đâu vào buổi hoàng hôn đều vang vọng giọng nói của Xuân Kỳ, Xuân Hồng … phát thanh viên và cũng là những nhà đưa tin cùng bình luận của đài BBC Luân Đôn, khúc nhạc thiều của bản đài hầu như cũng trở nên quen thuộc như chỗ đáng tin cậy với mọi người dân đang quan tâm tới cuộc chiến vì nó gắn liền đến sự sống chết của mỗi người.
Cầu đảo xin ơn từ các oan hồn cũng từ những khát vọng sâu xa của con người trong chiến tranh, những người tổ chức cầu cơ xuất hiện lên khắp nơi như một phong trào. Họ thuật lại rằng: đã gặp một vị tiên, thánh, những oan hồn đã khuất. Mỗi địa phương từ làng, xã tính ra không biết bao nhiêu là những người đã chết trong chiến tranh. Họ nói tiên tri, cũng như cho biết nhiều tin tức thời sự, về tương lai của dân tộc, cả việc  phong chức tước cho các oan hồn ‘lãnh đạo’ đất nước hay chí ít đó cũng là hình thức để thần linh sẽ độ trì cho các nhà lãnh đạo biết thương người hơn. Có khi mọi người đang cầu cơ chẳng may bị một quả pháo rơi vào, hay do sự bất cẩn từ một trái lựu đạn nào đó mang vào cuộc chơi, thế là tất cả cùng lăn ra chết hoặc bị thương, những người còn sống đã quen mọi thứ trong chiến tranh, kẻ sống bình lặng chôn cất người chết. Sự thật không ai còn nhiều nước mắt để khóc. Những người thân, láng giềng lần lượt sống đó rồi cái chết hiện ra trước mắt, những người cao tuổi may mắn không trúng bom mìn hay nghĩa vụ quân dịch, giờ đây phải ‘kham’ giúp những phụ nữ góa chồng quá sớm có thêm con và mọi chuyện không ai ghen tuông đánh nhau vì hầu như đã có trên chiến trường. Nơi đây bây giờ chuyện sinh sản trong chiến tranh như một sự bù đắp lại những gì đã mất và thật sự mất mát quá lớn. Ngay cả những thanh niên mới lớn chưa đến tuổi động viên cũng được khuyến khích lập gia đình phòng khi ra chiến trường còn có người di truyền nòi giống. Nông thôn Việt Nam là vậy, luôn trong quan niệm: cây độc không trái.
Tâm thần của những người thường xuyên cầu cơ, lên đồng thường trở nên lờ đờ, thẩn thờ, u uất, bệnh tật nghiêm trọng dẫn đến các chứng tâm thần từ sự thoái hoá của thân xác.

***