Chương 25
Quên trong cơn say quyền lực, tham vọng.
Amanesia congrade

                Bịa chuyện - một trạng huống thói quen của con người, có thể nói nó là thuộc tính của các hữu thể tại thế, các lãnh tụ thường tô vẽ, quan trọng hoá những chuyện nhỏ nhặt có khi chưa từng xảy ra để từ đó tạo nên huyền thoại hầu nắm quyền lực. Còn người dân trong sự chân chất với bao sợ hãi đè trên mỗi công dân cũng phải biết bịa chuyện như thứ phản ứng tự nhiên hầu sinh tồn. Thậm chí vì tham vọng quyền lực hoặc sợ hãi chính họ cũng không biết là mình bịa ra. Nội dung bịa chuyện có thể thông thường hay kỳ quái. Nhớ giả và bịa chuyện thường gặp trong các bệnh thực thể nặng ở não.
Lịch sử sẽ rõ dần và rất công bình với những ai đã hành động trên đất nước này vào một giai đoạn lịch sử, song hai nhân vật miền Nam là Ngô Đình Nhu và với miền Bắc là Lê Đức Thọ, những con người dù có làm điều tốt với đảng của họ, nhưng với người dân cả hai miền đó là những con người chắc chắn có nhiều mưu lược không thiện.
Những sự bịa đặt trong chiến tranh khiến người dân trực kiến trước các sự thật, họ đem lòng khủng hoảng niềm tin, các công dân từ nông thôn đến thành thị cứ trông chờ đến giờ phát thanh của BBC, VOA... để nghe những diễn biến mới nhất từ cuộc chiến mà họ không còn tin nơi những loa phóng thanh tuyên truyền từ giới lãnh đạo của hai miền. Từ sự ghi nhận nhầm đến nhớ nhầm, nạn nhân chiến tranh nhớ việc mình thành ra việc của người khác, hoặc ý nghĩa sáng kiến của người khác thì nhớ ra là của mình, những điều nghe người khác kể lại hoặc thấy ở đâu thì tưởng là những điều mà bản thân mình đã sống qua. Có người bệnh lại tưởng mình đang sống trong dĩ vãng (ecmnesia). Gặp trong bệnh động kinh.
Một phụ nữ tại nhà dưỡng lão Quảng Ngãi đã luôn trong sự nhập tâm ‘bom nổ, bom nổ …chết rồi…chết rồi…’  chỉ có mấy từ đó và nói suốt ngày. Hoàn cảnh gia đình bà trúng phải một trái pháo kích của Cộng sản, thay vì vào đồn bót của quận lỵ, nó lọt vào nhà dân và gia đình bà hưởng trọn chỉ còn mỗi mình nạn nhân còn sống sót.
Cũng trong Viện dưỡng lão này, có nạn nhân chiến tranh hay nhớ nhầm chuyện nầy sang chuyện khác, nhất là mỗi khi có ai kể chuyện gì mà họ được nghe, thế rồi những người này thường nói tiếp lời: À tôi cũng như thế... Tôi cũng vậy. Tôi cũng đã trải qua tình cảnh như thế.v.v. Họ hay kể về những vết thương chiến tranh như chính họ đã trải qua, nhưng khi hỏi về nội dung thì không thể trả lời được. Trên khắp các tỉnh thành ở miền Trung tràn ngập những con người hoảng loạn vì chiến tranh.
Trong số ba mươi nạn nhân chiến tranh cao tuổi được đưa về đây vào đầu thập niên 1970 đều mang các chứng tâm thần từ nhẹ đến nặng, họ thường biểu lộ ngôn từ ngắn, trầm uất hoặc nói huyên thiên suốt ngày trong trạng huống như vậy.
Những thủ đoạn của chính quyền Mỹ trong vụ nổ đài phát thanh Huế. Ông Diệm vốn tự coi mình là một nhà lãnh tụ theo tinh thần truyền thống của Việt Nam. Mang nặng tinh thần cũ, ông coi mọi việc nhượng bộ trước những đòi hỏi của Phật Giáo như là một tổn hại đối với uy tín và sức mạnh của chế độ. Và thái độ này được phổ biến trong tất cả những nhân vật thân cận với ông.
David Halberstam trong cuốn The Buddhist Crisis in Vietnam kể lại rằng sau vụ đụng độ ở Huế khi một nhân viên ngoại giao Mỹ đề nghị với một nhân vật cao cấp thân cận với ông Diệm rằng để giải tỏa sự căng thẳng, chính phủ hãy bồi thường cho các nạn nhân 500.000 đồng và ra một thông cáo nhận rằng các lực lượng an ninh đã dùng bạo lực quá mức trong việc giải tán cuộc biểu tình thì nhận được câu trả lời là “Tiền bạc thì không sao, nhưng chúng tôi không thể công nhận rằng chúng tôi đã làm chuyện đó. Chúng tôi không thể nhận như vậy được.” Và chính quyền tiếp tục quy tội cho Việt Cộng đã nổ súng bắn chết những người biểu tình này.
Sau cái chết của Hòa thượng Quảng Đức, dưới áp lực mạnh mẽ của Mỹ, một cuộc điều đình đã diễn ra một cách gián tiếp giữa chính quyền ông Diệm và các lãnh đạo phong trào tranh đấu Phật Giáo qua trung gian của một số nhân vật có uy tín với cả hai bên như ông Bùi Tường Huân. Ngày 16 tháng 6 chính phủ và Phật Giáo đạt được một thỏa hiệp năm điểm. Hai bên đưa ra một tuyên bố chung trong đó chính phủ nhượng bộ một số điểm nhưng không nói đến trách nhiệm của chính quyền trong sự kiện tại Huế, thay vào đó là việc thành lập một ủy ban để điều tra về sự kiện này. Trong hành động này của người Mỹ quả là thúc đẩy hoà bình để đến chiến tranh, với sách lượt ngắn hạn này là triệt hạ Ông Diệm.
Thỏa hiệp đạt được đã không làm bất cứ bên nào hài lòng. Halberstam viết rằng một nguồn tin đáng tin cậy kể cho anh nghe một cuộc cãi vã bên trong dinh Độc Lập khi bà Nhu biết được rằng ông Diệm sửa soạn ký vào bản tuyên bố chung. Theo nguồn tin này thì bà Nhu đã lên tiếng xỉ vả ông Diệm là “Anh hèn lắm” Và ông Diệm đã trả lời rằng “Cô không hiểu gì vấn đề này cả. Nó có những ảnh hưởng quốc tế. Chúng ta phải giải quyết.”
Trong khi đó tại chùa Ấn Quang, một số tăng ni trẻ cũng chống lại quyết định của Thượng tọa Trí Quang thỏa hiệp với ông Diệm và đe dọa sẽ nổi lên chống lại. Cũng theo Halberstam, một nhà sư trẻ đã lớn tiếng đe dọa “Nếu tôi mà kể lại với những Phật tử về những gì người ta đã ký thì họ sẽ hết sức giận dữ.”
Trong những ngày sau đó, tình hình tiếp tục căng thẳng với những tin đồn rằng chính phủ và đặc biệt là vợ chồng ông Ngô Đình Nhu không có ý định gì thực hiện thỏa hiệp giữa hai bên. Ngày 26 tháng 6, tin đồn rằng ông Ngô Đình Nhu đã gởi một thông điệp mật cho tổ chức Thanh Niên Cộng Hòa của ông, lên án những người Phật Giáo là những kẻ phản loạn và kêu gọi Thanh Niên Cộng Hòa hãy đứng ra khuyến cáo chính phủ đừng chấp nhận bản tuyên bố chung. Và sang đến đầu tháng bảy, Phó tổng thống Nguyễn Ngọc Thơ, một người Phật Giáo, tuyên bố rằng những điều tra sơ khởi về sự kiện tại Huế cho thấy Việt Cộng là thủ phạm tạo ra những cái chết của các người biểu tình.
Sự thật những gì đã xảy ra vào thời điểm này quả là những chuyện bịa từ các âm mưu chính trị, chính người Mỹ đã tạo dựng nên vụ nổ này để nhằm gây bạo loạn tôn giáo nhằm lật đổ Tổng Thống Ngô Đình Diệm. Một nền ngoại giao gọi là con thoi của Kissinger cũng không ngoài sự diễn dịch: tất cả đều phải chết nếu đi ngoài quỹ đạo của người Mỹ; và với Cộng sản ‘tất cả đều phải chết nếu không cùng cái gọi giai cấp’. Điều đó càng rõ hơn khi những bí mật quốc gia được vén lên từ phía Hoa Kỳ, Tổng thống Richard Nixon từng đòi ‘cắt đầu Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu’ về sau với nền Đệ Nhị Cộng Hoà nếu không chịu ký vào Hiệp Định Paris.

***