Những hệ lụy cuộc đời…

Truyện ngắn

Nguyễn Quang

Hoa Lan, hoa Huệ… cả hai tên đều rất đẹp trong ý nghĩ của người Việt Nam. Người Cha đặt bút ghi vào giấy khai sinh cho cô con gái út Phạm Thị Huệ. Ông nghĩ Thủ Tướng Phạm Văn Đồng không có con gái nên có dịp họp ở Trung ương đến thăm Ông Đồng sẽ nói tâm nguyện này.

Không lâu sau trong một chuyến đi cơ sở chưa kịp về Trung ương, người cha bị Pháp truy bắt bắn chết… Ý nguyện cùng niềm mơ ước được truyền lại từ người anh cả. Gia đình sau khi người cha qua đời trong sự đùm bọc của người con trưởng, họ sống thúc thủ và tất cả trong sự ám ảnh lo âu của người mẹ sợ rằng cái máu nóng của người cha khiến chúng sẽ sinh thù hận đến trả thù.

Sau Hiệp định đình chiến 1954, mặc dù có sự móc nối với sự hứa hẹn mạnh mẽ nhưng người mẹ vẫn nhất quyết không tập kết ra Bắc. Bà cùng các con ẩn thân tại vùng biển Bà Rịa Vũng Tàu, người con cả lập một cái am sát gần bờ biển và trong chế độ tự do của miền Nam chính quyền cũng không để ý gì ngoài sự mong ước đất nước phát triển người dân ai cũng có cơ hội giàu có nên nhà nên cửa.

Hơn ai hết họ hiểu được những nguyên nhân bên trong của chính gia đình mình, người anh cả bước đầu dựng cái chòi theo kiểu mái âm dương và rào quanh vườn với cổng bằng cây dâm bụt bên trên đề mấy chữ Thái Hòa Tự. Cảnh quan yên tĩnh, quanh đâu đó vẫn chưa có Chùa, người dân cũng như du khách thấy một khu đất nhỏ được dùng làm thờ tự nên sinh lòng cảm mến mỗi khi ngang qua.

Một khu đất quanh vườn cũng không có ai tranh chấp, anh em trong nhà mỗi ngày chịu khó canh tác rộng ra, như vậy lương thực tự cung tự cấp đầy đủ và ngoài kia cá mắm trên vùng biển mỗi chiều trên bến bãi các con thuyền ra khơi trở về mang đầy tôm cá.

Song cũng chính khu vực rộng rãi quang đãng song vắng vẻ nầy, một đêm nọ có một người đột nhập vào nhà và gọi ngay tên người mẹ… Chị Tư Ròng… em là bảo vệ của Anh Tư ngày nào đây… Người đàn bà không nói một lời nào, bình tĩnh mở cửa, ánh trăng chiếu tỏa quanh vườn đủ để có thể nhận dạng người, bà nói: Tôi không còn nhớ rõ ai là ai, nhưng nếu đúng là bạn của ông nhà tôi ngày nào thì xin mời vào nhà, mọi chuyện hẳng hay.

Họ ngồi bên nhà ngang đến gần sáng, người đàn ông năm xưa thật ra lúc đó là một học trò, và bà xem như con cháu trong nhà… giờ đây bà được biết cậu ấy đang là biệt động thành hoạt động trong phong trào sinh viên học sinh. Chuyến xe sớm sáng hôm sau của những người đi buôn bán Bảy Tân đã nhanh nhẹn phóng lên xe và theo dòng người về thành phố.

Tất cả những chuyện tưởng chừng bí mật, nhưng qua một bức tường mỏng bằng tre nứa, cô con gái của bà đã nghe được tất cả, tâm hồn nàng thao thức, máu trong người cô bé nóng lên muốn cùng nhảy vào giữa Sài Gòn để cùng anh chàng biệt động kia trả thù cho cha. Nhưng Huệ cũng đã bắt đầu có suy nghĩ riêng, nàng nói một mình: Pháp nay đâu còn nữa, bây giờ là Ông Diệm chứ cũng chưa thấy người Mỹ nào… Vậy nghĩa là làm sao… mình cũng được đến trường và thật tự do thảo mái, không ai bắt kiểm điểm hay khai lý lịch gì cả… Vậy những gì anh chàng kia nói với mẹ mình ‘tất cả hãy đợi đấy’…

Không lâu sau anh chàng biệt động đến trong một chuyến xe sớm và ở lại trong nhà nàng ban ngày. Thế là Huệ được dịp chộ tận mắt người lính trẻ của cha nàng trước đây. Năm ấy Huệ bắt đầu bước vào tuổi mười ba, cô bé biết cảm hay hờn dỗi và thích mơ mộng. Cô gái được ngồi ăn cơm chung với mẹ, anh cả và chàng vệ sĩ. Trong bữa cơm họ không nói gì ngoài câu chuyện về cách ăn uống của người đã khuất: cha nàng. Chừng ấy những kỷ niệm cũng đủ tạo sự gần gũi của mọi người trong gia đình với anh chàng biệt động. Họ nhắn nhủ gì với bà mẹ không ai biết chỉ thấy lâu lâu người ‘đồng chí’ xuất hiện tại nhà và sự thân mật nhiều hơn.

Huệ vẫn không có ý kiến gì, tiếp tục học hành và mọi thứ trong quan hệ đóng kín trong sinh hoạt có hoàn cảnh riêng của gia đình sống ở nước Tề nhưng hồn ở nước Sở. Hình ảnh của Bảy Tân quen thuộc trong nhà và trong một lần bên kia bức rèm nàng nghe được anh chàng đã là sĩ quan biệt động, hoạt động nội thành. Dáng người đẹp trai, điềm đạm khiến nàng trong sự gần gũi mỗi khi người lính du kích này đến nhà một cách bí mật. Vào một đêm trăng vừa đủ sáng nhưng tất nhiên vẫn ‘không có lợi cho du kích’, cũng ngay tại chiếc ghế dài bên hông nhà mà lần đầu người thanh niên đã lẻn vào nhà, giờ đây nàng đã ngã người trong lòng chàng… người mẹ hình như đã biết diễn tiến câu chuyện nên vào khoảnh khắc này bà như tránh mặt trong căn nhà nhỏ của Thái Hòa Tự… Thế là mới vừa tròn mười sáu Huệ đã sớm hiến dâng những gì quý giá nhất của đời con gái cho một người mà theo nàng là ‘Một anh hùng cách mạng’ có thể kế tục sự nghiệp của cha nàng.

Sự quan hệ tiếp theo sau đó thì nhiều nhưng may mắn nàng không có con cho mãi đến năm Mậu Thân khi những biệt động Sài Gòn bị tiêu diệt gần hết, người đàn ông chạy trốn về với gia đình nàng trong chiếc áo màu già lam của một Cư sĩ tu tại gia… Và lúc này nàng mới có thai và sinh một cậu con trai. Mọi chuyện trong am, đều trong vòng kín đáo của một nơi thờ tự tu hành nên không ai để ý. Vì cái gốc rễ là miền Nam tự do rất tôn trọng tự do tôn giáo.

Khi hàng ngũ của phe miền Bắc được củng cố dần sau đại thất bại Tết Mậu Thân, thế là Bảy Tân bắt đầu để tóc lại và tiếp tục thâm nhập vào Sài Gòn, đứa con rơi đầu lòng của y cũng lớn dần. Tất cả trong ‘đại nghĩa’ vì cách mạng phải hy sinh mọi thứ cho dù có sự thúc dục mãi đến sau ngày đất nước thống nhất dưới sự cai trị chiếm đoạt của phe miền Bắc, Bảy Tân cũng không chịu làm hôn thú mặc dù Thị Huệ vẫn chỉ một chồng và âm thầm nuôi con.

Khi miền Nam rơi vào tay Cộng sản, trong chiến thắng của phe miền Bắc lúc bây giờ Ông được gắn lon thiếu tá. Ôi thật oai phong làm sao khi ‘nhà cách mạng’ trở lại Vũng Tàu. Trong bộ đồ lính bộ đội miền bắc trên đôi dép râu, sự hiện diện công khai của ông và nhiều đồng chí tại Thái Hòa Tự khiến cư dân quanh vùng và cả thành phố đều hiểu rằng đó là cơ sở hoạt động cách mạng bí mật. Nên không ai dám bén mảng đến bắt kê khai tài sản…hay bất cứ những thủ tục nào trong chế độ mới. Ông Bảy Tân được tiếp tục lên lon, và còn vận động cho người vợ được những giấy tờ chứng minh đã từng hoạt động biệt động Thành như chứa chấp những chiến sĩ cách mạng gồm Bảy Tân và các bạn hữu…

Mọi sự thái bình tưởng chừng êm thắm chỉ có bà Huệ luôn trong sự bức rức với nhiều loại giấy tờ và huân chương nhưng vẫn chưa có giấy giá thú. Bảy Tân cố vờ đi mỗi khi được đề cập ‘làm cách mạng cần gì những giấy tờ đó, với cách mệnh chỉ có cống hiến vào, hy sinh và hy sinh… Bà Huệ cũng không đòi hỏi và vốn chân chất bà chỉ mong cho người con trai trong điều kiện của cách mạng từ truyền thống của gia đình sẽ được học hành đến nơi chốn. Những gì bà nghĩ vẫn trong những gì của một cái am, bên ngoài mọi sự biến đổi nhanh, còn nơi chỗ ở của gia đình bà vốn êm ấm từ khi mới lập nghiệp lúc người cha qua đời gần non nửa thế kỷ. Ngày nay nó trở thành một vị trí rất đẹp để khách du lịch dừng chân cũng như làm khách sạn. Mọi thứ tưởng chừng như không ngờ nhưng các sự kiện đổi thay cứ chồng chất cho đến khi nó bị nổ tung lên.

Thế rồi có một ngày, bây giờ sau thời đổi mới, chính quyền địa phương mời bà lên và thông báo cho biết những giấy tờ cùng bằng khen hoạt động cách mạng của bà là giấy tờ giả, điều đó cũng có nghĩa bà phải trao mảnh đất trị giá lúc đó hơn ba ngàn cây vàng cho chính quyền địa phương, nay không còn gọi là cách mạng nhưng gọi là Ủy ban nhân dân các cấp… Thật sự mảnh đất vàng này người anh cả đứng tên, Ông đúng là một Cư sĩ, không vợ con suốt ngày lo kinh kệ và đọc sách tu thân. Ông chết với di chúc tài sản để lại cho người em, Mẹ già đã qua đời từ lâu.

Không mấy hôm sau khi nhận được giấy mời lên Tỉnh làm việc, đội thi hành án đã đến cưỡng chế buộc bà phải rời khỏi nhà. Bà nhất quyết không chịu ra đi và người con trai đã kháng cự kịch liệt nên bị bắt về trại giam với tội chống thi hành công vụ. Bà chạy về thành phố và tìm người chồng cũ theo địa chỉ, không cần biết ông ấy đang ở với ai vì bà vẫn trong niềm tin chồng của tôi vẫn là chồng. Theo yêu cầu xác nhận vợ… nhưng ‘đồng chí’ chỉ làm giấy có chứng thực là vợ ngoài giá thú. Điều đó cho biết là ông đã có vợ trong hôn thú.

Tất cả những giấy tờ cần thiết để nộp lên Trung ương kêu oan kể cả đến tay ông Thủ tướng đương nhiệm, và quyết định của Thủ tướng đề nghị chính quyền Vũng Tàu trả lại khu vườn đất cho gia đình cách mạng này. Nhưng có đến mấy quyết định đi nữa vào cái thời mà trên bảo dưới không nghe cũng chịu, vì thực tế chính quyền địa phương đã nhận tiền của một người đàn bà nghe nói là Việt Kiều, và có lời đồn người đàn bà này có người thân chết do một tay giả thầy chùa ẩn nấp trong khu Chùa này, từ Vũng Tàu sau 1975 bà đã vượt biên và trở nên giàu có tại hải ngoại. Nay trở lại và bà muốn mua Thái Hòa Tự với giá bao nhiêu cũng được để thờ chồng!

Tầng lớp lãnh đạo kế tục ngày nay đều tối mắt trước đồng tiền ai cũng muốn trở thành tư bản đỏ. Cái chiêu bài Cộng sản chỉ là hình thức bề ngoài, chữ ‘commun’ cái gốc của danh từ cộng sản, nghĩa là cái gì cũng chung nhưng đến ngày nay không có anh nào chịu vợ chung hết, lén vụng trộm của nhau thời phổ biến. Nhà cửa của bà sau bao năm tranh tụng cuối cùng chỉ còn lại 24 mét vuông được cấp trở lại gọi là để thờ phượng. Đúng nghĩa cái cái am như thưở ban đầu.

Trong cơn đau ngặt nghèo của tuổi già, bà Huệ vào bệnh viện và miệng luôn thì thào trong uất ức: Suốt cuộc hành trình của gia đình trong đó có bà chỉ mong sao một gia đình êm ấm nhưng không thể có được, ngay cả người chồng mà bà hết lòng tin yêu cũng nhân danh cách mạng lừa dối bà. Ông đã lấy vợ đẹp và giàu có sau khi đất nước hòa bình ‘giàu đổi bạn sang đổi vợ’. Đúng là Thái Hòa tự là cái nôi để tạo nên thái hòa nhưng sẽ không bao giờ có bình yên, bà nghĩ về những ông mặc áo Cư sĩ như chồng bà… chắc chắn là không, không thể có yên bình trên sự nhân danh nhất là sự giả danh, bà đau đớn vô cùng trên chiếc xe đẩy mỗi chiều quanh bệnh viện, bà hay để những huy chương và bằng khen trước ngực…

Trong cơn hấp hối, trước khi nhắm mắt xuôi tay bà muốn được minh oan và đi tìm công bằng, nhưng bước chân của bà nay quá nặng với chính mình sau gần hai mươi năm đi tìm công lý, một nửa thân người bị tê bại không nhấc lên được. Bao lý tưởng Cha và anh bà cố đeo đuổi nhưng chắc chắn trên thế gian này sẽ chẳng bao giờ có được. Thế giới này quả là một sự xô bồ, đẩy nhau ra đời, rồi làm cho cho lụy cho tàn mới nên thôi. Người anh cả của bà hay giảng giải về vô minh, đó là một sức hút, lực đẩy vô cùng mạnh mẽ. Trong ánh mắt của bà cảnh nhà tan cửa nát và rồi nhắm nghiền đôi mắt, hai hàm răng cắn khít chặt như không bao giờ trở lại.

Nguyễn Quang