Lý Trần cầu siêu hòa giải!

Truyện ký lịch sử

Nguyễn Quang

Hai người phụ nữ bước ra khỏi chùa và nói với nhau ‘Hôm nay tôi khấn thấy Phật cười đấy bà’. Người kia đáp ‘lúc nào không vui mà lúc nào không buồn, bởi Phật tại tâm, chắc hôm nay bà có những chuyện hay hay’. Cũng không phải là hay lắm đâu, nghe Thầy trù trì cho biết hai Họ Lý – Trần chuẩn bị làm lễ cầu siêu hòa giải nhân kỷ niệm Đại Lễ 1000 năm Thăng Long, Thầy còn nói thêm "Chúng tôi đã cầu được ngài Thích Trí Tịnh, Chủ tịch Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo VN đứng ra làm chủ lễ cầu siêu”… Hai bà thầm thì với nhau tiếp:

• Mô Phật, hết Sư ông Nhất Hạnh lọng che, áo gấm về làng… chồng tôi vào Nam chiến đấu mất tích đến nay cũng tìm chưa ra tông tích…
• Bà kia kéo tay áo bà bạn nói khẽ:
• Ôi, đó là chuyện của Nhà nước mà làm sao linh được, chùa chiền, đình làng mấy ổng đập gần hết không còn một chỗ thờ mà nay rước Thầy từ bên Tây về, mà ông này có vợ con nữa thì làm sao linh được.
• Bà kia đáp:
• Bà chớ có nói thế bên Ấn Độ có giáo phái thờ âm vật nữa cơ, nên không hẳn 'đụng' vào cái ấy là không tốt đâu, người ta còn đến đó để được hôn cho tràn đầy ơn phước cơ mà.
• Thôi chỗ linh thiêng không nên nói chuyện ấy…
• Nghe xì xầm cái ông thiền sư Nhất Hạnh đó cầu hóa giải cho người mà bị ‘phản’ nên nay đến đệ tử cũng không còn đất dung thân… tu học.
• Bà nói thế nào là phản, tôi không hiểu…
• Nghĩa là Nhà nước này cũng cái trò hứa hẹn cho hy vọng xong được việc rồi ‘vắt chanh bỏ vỏ’ như các con trẻ chơi trò ‘hình nhân thế mạng’ gọi là bị phản, nghĩa là mình cầu ước hay nguyền rủa cho người nhưng nó dội về phía mình: hòa giải cho người nhưng khinh miệt người là ‘ngụy’, thầy trụ trì gọi là vọng ngữ, nên nó dội ngược không ai hóa giải cho mình đành mất hết. Nhưng thật sự thế gian này không ai lấy được của ai gì đâu, mọi thứ hãy còn đó hết chỉ có vay trả trả vay.
• Bà nói về thuyết nhân quả hay quá: đúng là quả báo nhãn tiền! Nghe nói ông Thầy Trí Tịnh cũng sắp thác rồi, nói không ra hơi, chỉ tội nghiệp cho con cháu của các Binh sĩ miền Nam trước đây cũng như Bộ đội miền Bắc, tất cả như đã quên đi theo vết hằn của thời gian, thì nay trong một trò chơi chính trị, các Thầy trở thành con rối khơi dậy những đau thương của người dân Việt Nam hơn là hàn gắn chuyện Lý Trần…
• Đúng, bà  có chứng kiến không, ngoài kia trên các báo với những dòng tít lớn ‘Con cháu dòng họ Lý đang chuẩn bị làm lễ cầu siêu cho 70 tôn thất nhà Lý bị sát hại hơn 700 năm trước. Điều đặc biệt là sự kiện này sẽ có sự tham gia của dòng họ Trần, như một cử chỉ hòa giải giữa hai dòng họ’.
• Ôi trên đất nước này có những cái không đáng hận thù lại tìm cho ra cái lý do để nẩy sinh hận thù, có những cái phải ghét quyết từ bỏ như đã có những tôn giáo thề ‘con xin từ bỏ ma quỷ’ nhưng trong thực tế ôm ma quỷ để mà sống, hay thật, thế giới ngày nay tiến bộ nên có khoa thần học mới ‘đối thoại với ma quỷ mà sinh hy vọng’!
• Thật vậy, con cháu nhà Lý ngày nay đâu có còn biết thù hận gì với Nhà Trần mà nếu có ngoại xâm sẽ cùng chung với Lý Trần để đánh giặc. Nay với những lời như trên khiến con cháu hai họ may ra mới biết đã từng là kẻ thù của nhau!
• Bà có học sử nhiều không, giở lại trang sử Đại Việt sử ký toàn thư ghi chép việc Trần Thủ Độ sau khi bức tử vua Lý Huệ Tông, đã tàn sát những người trong tôn thất nhà Lý, với mong muốn tiêu diệt tận gốc họ Lý để tập hợp nhân tâm hướng vào họ Trần. Tuy nhiên, vẫn có một số người trong tôn thất nhà Lý may mắn thoát chết. Theo truyền ngôn của dòng họ Nguyễn gốc Lý, sau khi 70 tôn thất nhà Lý bị chôn sống vào năm 1232, một số người đã phải chạy lên biên giới lánh nạn và đổi thành họ Nguyễn, nhờ vậy đã tránh được tai vạ. Dù ở đâu, người gốc Lý vẫn luôn có ý thức lưu truyền phả hệ, không bao giờ quên chú chữ "gốc Lý" bên cạnh tên họ Nguyễn trong gia phả…
• Đúng thế, bà cũng còn thuộc sử vanh vách… đến thế kỷ 18, ông Nguyễn Đường đã tìm về sinh sống tại quê cha đất tổ ở Du Lâm, nay thuộc huyện Đông Anh, Hà Nội. Ở làng Vân Điềm còn một dòng họ Nguyễn gốc Lý. Theo truyền ngôn của họ này, bất cứ ai trước khi qua đời cũng phải dặn dò con cháu về gốc gác của gia tộc là họ Lý.

Chùa Phúc Lâm - nơi sẽ diễn ra lễ cầu siêu. Ảnh: Chu Khôi

• Phả tộc còn ghi, dòng họ Nguyễn này là hậu duệ của Lý Hùng Tích, em vua Lý Nhân Tông. Sau sự biến nhà Trần kế ngôi nhà Lý, hậu duệ đời thứ 8 của Lý Hùng Tích là Lý Quang Bật đã tụ hợp dân binh chống lại nhà Trần, nhưng thất bại bị nhà Trần đày lên Ba Điểm ở huyện Lũng Hữu, tỉnh Lạng Sơn. Đến đời thứ 15, hậu duệ của dòng họ là cụ Nguyễn Thiện Tính đã trở về làng Vân Điềm ngày nay sinh sống.
• Tôi có đọc tài kiệu mới đây, tính đến thời điểm hiện tại, hậu duệ nhà Lý đã thống kê được khoảng hơn 3.000 người, chủ yếu đang sinh sống tại Mỹ và Hàn Quốc. Riêng tại Việt Nam có khoảng 700 người, trong đó hiện đang trụ lại ở Mai Lâm, tức Hoa Lâm xưa, có 19 hộ gia đình, với tổng cộng 78 người. Việc cầu siêu thoát cho các vong hồn, mà còn phải hòa giải oan khuất, vướng mắc về tâm linh giữa hai dòng họ Lý và Trần.
• Từ khi đất nước gọi là thống nhất đến nay tôi có đi Nam mấy lần, thật ra là đến các nghĩa trang để tìm chồng… có khi những nghĩa trang của binh lính miền Nam và miền Bắc mới lập sau 1975 cạnh bên nhau… Không biết đến bao giờ mới có Lễ cầu siêu, cầu hồn giữa hai họ Quốc Cộng, phải chờ đến 700 năm nữa hay sao?
• Tôi hỏi thật bà trong suốt cuộc đời đến nay gần bảy mươi bà có được sự chọn lựa nào chưa?
• Tôi cũng nói thật, người phụ nữ trên đất nước này chỉ có ra  giữa chợ là có chút ít sự chọn lựa hoặc để người lựa chọn thế thôi, còn tất cả theo cái gọi số phận và định mệnh. Tôi gặp nhà tôi theo quyết định của gia đình, thế rồi mấy chục ngày sau ông lên đường vào Nam, tôi ở lại miền Bắc với đứa con chưa bao giờ có cơ hội biết được mặt bố.
• Bà vẫn ở đến bây giờ… Đó là sự chọn lựa?
• Một đời người nhanh quá chính tôi bây giờ cũng không biết mình được chọn những gì và đã chọn cái gì hay chưa, nghe nói con người sinh ra có nhiều quyền lắm, nhưng cái quyền được nhận biết và ai giúp cho mình nhận ra cái có thể có khi sinh ra làm người đáng được hưởng, hình như những người lãnh đạo trên đất nước này họ giấu tất, nếu có cũng chỉ là một sự nhân danh…
• Vậy gần cuối đời bà thích gì nhất nào, rồi tôi sẽ nói về phần mình…
• Tôi thích được bầu chọn tự do để con cháu tôi có cơ hội thi thố tài năng và sự cống hiến cho đời trọn vẹn qua sự công bình, nhưng bà có biết điều này có thuộc những gì con người được hưởng khi sinh ra làm người? Bà nói tiếp suy nghĩ của mình:
• Chỉ có hòa giải thật sự khi cả hai Họ Lý Trần cùng ra ứng cử và họ nào làm tốt hơn sẽ được dân bầu, họ kia nếu thất cử sẽ phải cố gắng hơn để trong nhiệm kỳ tới có khả năng dân sẽ chọn lại.
• Vâng, tôi sẽ hỏi đứa cháu đang học luật… nghe nói nhà nước này rất kỵ từ nhân quyền lắm nhưng chắc chắn giới trẻ bây giờ chúng đều có đọc.
  
  Nguyễn Quang