Đạo văn thời nhân bản vô tính

Truyện ký

Nguyễn Quang

 

• Đạo văn là gì thưa mẹ? Cháu gái hỏi.
• Đó là sao chép văn của người khác…
• Thế có làm sao đâu, con nghe nói bây giờ là thời đại nhân bản vô tính, các nhà bác học copy bản sao của con người và đã thành công trên chú cừu Dolly rồi cơ mà… Vậy có gì mà báo chí đang làm rùm lên vậy.
• Con đọc ở đâu…
• Ô thì trên mạng chỉ cần gõ ký tự đầu tiên đã vụt xuất hiện các thông tin theo yêu cầu. Nơi trường con quý thầy cô đều áp dụng một sách này, khi thi cử cứ chuyền cho nhau bài của người giỏi như vậy ai cũng tiên tiến, xuất sắc. Chỉ cần một ‘ông thánh’ trong lớp ai cũng trở nên thánh hiền. Và cả lớp đạt danh hiệu giỏi, nhà trường đạt chỉ tiêu danh hiệu giảng dạy tốt…
• Các con đã bị ngộ độc văn hóa rồi…
• Mẹ nói hay, xưa nay người ta bảo ngộ độc thực phẩm chứ có ai nói lạ như ‘rứa’.
• Nhưng ngôn ngữ sản sinh theo từng thời đại đấy con… chuyện phát minh của các nhà bác học đó là chuyện sáng tạo, còn ăn cắp cái sự sáng chế đó là xấu không tôn trọng trí tuệ.
• Nghe nói nhu cầu đất nước mình sẽ có vài chục ngàn tiến sĩ trong những năm tới, vậy con nghĩ chỉ sao chép luận án của nhau mới kịp thôi mẹ ơi, còn nếu đúng nghĩa của một luận án tiến sĩ và nhiều như thế trái đất này sẽ bật tung lên…
• Nếu thế sẽ gọi là thời đại của những tiến sĩ nhân bản vô tính hay vô tình cũng được con à…
• Nghe nói ở nước ngoài văn minh hơn nên không có nhiều trường hợp sao chép nhưng họ dùng tiền để thuê người khác viết như nhờ người khác làm thơ rồi in ấn làm lễ ra mắt tuyển tập thơ để được gọi là thi sĩ và  ghi trong danh thiếp với đời…
• Con cũng đọc trên mạng phải không…
• Đúng… trên Google, Yahoo… có nhiều điều hay lắm mẹ ơi… nhất là các ông bà người Việt mình đó. Con đọc thơ của quý vị ấy trên các trang mạng tiếng Việt và nuốt không trôi… Thế thì giữa VN ngày nay và thế giới đâu có gì khác nhau?
• Cách đây vài chục năm thời Ba mẹ, ngay trong lớp học nếu viết luận văn mà giống với bạn ngồi bên đã mắc cở, còn bây giờ người ta ăn cắp giáo trình, luận án cao học, tiến sĩ… nhưng không biết thẹn, đó là sự khác biệt vô cùng giữa xưa và nay.
• Như vậy ý mẹ muốn nói cái đẹp với người trí thức là biết thẹn…
• Đúng, nghĩa là biết khiêm nhường nữa… như với người phụ nữ nhan sắc chỉ một phần nhưng là cái duyên.

Theo các báo trong và ngoài nước tại VN đang xảy ra chuyện ăn cắp giáo trình của nhau rất phổ biến, nhất là tại Trường Đại học Công Nghiệp IV nào đó. Đúng là hiệu trưởng chạy bằng thì giáo viên đạo luận văn của nhau là hệ luận tất yếu. Một Ông Hiệu phó một trường lớn nhất nước phán một câu ‘trên đất nước này có gì là sáng tạo, tất cả chỉ là sự sao chép từ nước ngoài, chúng tôi phải dùng những tài liệu từ nước ngoài để giảng dạy, và bận công vụ nên không có thời gian kiểm soát tất cả các giáo trình…*

• Đó mẹ thấy không, nghĩa là Ông Giáo sư ấy bênh vực cho chuyện ‘nhân bản’ thấy không, có sáng tạo gì đâu mà gọi là ăn cắp… anh dùng trước tôi dùng sau, anh sao chép trước tôi sao chép sau…
• Ô, con diễn dịch như Đức Khổng Tử bảo ‘Ta chỉ thuật lại..’ “Thuật nhi bất tác”. Nhưng con ơi hãy phân biệt giữa sự khiêm nhường và khiếm nhã bất minh… khiêm nhường thường đi với trong sáng.
• Mẹ ơi nhưng con muốn biết tường tận cái nguồn gốc của mình, dân tộc mình hình thành từ đâu? Có rõ ràng từ đầu mọi chuyện mới sáng tỏ theo, tất nhiên mẹ sẽ giải thích con người do Đấng Tạo hóa dựng nên và mỗi dân tộc theo hoàn cảnh địa lý ngôn ngữ của mình giải thích khác nhau một cách thần thoại đến huyền thoại. Nhưng con muốn hiểu đầy đủ nguồn căn của dân tộc mình vì phàm có câu ‘khởi đầu làm sao kết thúc làm vậy’.
• Con lại đọc trên mạng và ấm ức về chuyện có bà tiến sĩ người Việt bảo rằng mình từng gọi Tàu là ‘anh…cha…’ đúng không và 4000 năm chỉ là cái mù mờ…
• Bà ấy dạy Việt học tại Đại học Yale nữa làm sao sai được hả mẹ…**
• Lịch sử luôn được viết ra theo mục đích của mỗi dân tộc và tùy quan điểm mà mình sẽ biết rõ cái nguồn gốc của sử gia, và bài học lịch sử rút ra từ phương pháp sử đối chiếu đấy con, không có gì đáng  trách một ai, chúng ta chỉ nên phê phán khi sự lạm dụng thế gian của những kẻ nhân danh, như nhân danh sẽ đưa ‘dân chủ bay xa’ của một tổ chức văn học nước ngoài nhưng rồi xuất hiện những tân Tần Thủy Hoàng của thời đại, cũng đòi ‘đốt sách chôn nho’ ngay trên đất nước văn minh như Hoa Kỳ.
• Nhưng con hãy nhớ rằng lịch sử luôn là những sự lập lại vì chúng ta vẫn luôn là ‘cây sậy biết suy nghĩ’, nhưng suy nghĩ lệch lạc dẫn đến hành động sai lầm nhiều hơn…***
• Trở lại vấn đề cội nguồn, Việt nghĩa là vượt, một dân tộc luôn vượt qua với chính mình và trong nhiều thập kỷ qua là một sự tiến dần về phương Nam. Có truyền thuyết về nguồn gốc từ Động Đình Hồ… Có Dòng Họ Hồng Bàng.  Dù xuất phát từ đâu nhưng chúng ta có một ngôn ngữ riêng, bản sắc phong hóa riêng của người Việt và luôn học hỏi những cái mới để mang lại về cho Cộng Đồng Việt, có thể có nhiều ghềnh thác nhưng người giữ gìn bản sắc của mình đó là sự tự trọng hầu đến trọng người.
• Nguồn gốc tốt như thế nhưng nay tại sao chao đảo hết mọi chuyện vậy hả mẹ, vậy Văn với Hiến là gì mà bà tiến sĩ kia bảo mình không có gì hết, toàn của Tàu?
•  Văn là vẻ đẹp vẻ sáng, còn Hiến là mẫu mực của con người thể hiện qua lịch sử… Văn Hiến chính là yếu tố tinh thần để dân tộc ấy tồn tại con à! Và dân tộc này đã tồn tại qua nhiều ngàn năm với một bề dày lịch sử cho dù bước đầu chỉ là truyền miệng.
• Đúng, thưa mẹ, trong trường hợp này ‘trí thức không bằng cục phân’, nhưng phân lại tốt cho cây cải… phải không mẹ?
• Con yêu quý của mẹ, con đang áp dụng lời của Mao Trạch Đông chứ không phải sao chép, sự nhọc nhằn của thời đại chúng ta là nhầm lẫn khi muốn chạy cho nhanh thay vì ở tầm cỡ ứng dụng và một khi muốn cao bằng người phải nhướng chân hay phải sao chép trong sự ngụy tín: Tôi đã bằng anh! Tốt rồi!

Nguyễn Quang

*Hiệu phó Trường Đại học Bách khoa Tp.HCM
**Bà Tiến sĩ Đỗ Ngọc Bích, Đại học Yale, Hoa Kỳ.
***Tư tưởng Pascal
****Nhóm Cội Nguồn.