4. Hội chứng ảo giác hoang tưởng:

1. Hội chứng ảo giác lời nói: với những lời nói phong phú trong ảo giác, dưới dạng một người nói hoặc tay đôi, hay trong vai nhiều người nói.

Cụ thể: nghề làm chính trị có lẽ phải nói nhiều, nên khi ở chung với các chính khách chúng ta sẽ gặp không ít vị nói rất nhiều hầu như nói suốt ngày nhất là mỗi khi mở trúng “đài”, như Bác Sỹ Nguyễn Đan Quế mà nói về nhân bản, về hợp tác Bắc Nam, tả hữu không còn nữa… Linh mục Lê Thanh Quế nói về Đạo Nhập Thể và nhân quyền, Linh mục Trần Đình Thủ nói đạo đức, Lm Nguyễn Văn Vàng nói về nhân bản tiến bộ… Các lý luận mà các tù nhân này đưa ra đều xuất phát từ lòng yêu nước và thương yêu đồng loại, nhưng  tất cả đều có tí ít hoang tưởng là khi nói như vậy họ hy vọng sẽ biến đổi được con người. Đặc biệt Bs Quế lúc ở đâu cũng tập họp anh tù và huấn luyện trau dồi cho họ mà không sợ gì cả cho đến khi nào bị nhốt riêng mới hết đào tạo con người “cán bộ” nhân bản.

Tình cốt nhục ai hóa thành dâu bể
Nhà Việt Nam xác xơ nằm hoang phế
Dưới chân cầu ven núi đá bờ sông
Trẻ khóc cha người thiếu phụ xa chồng
                                                                     Hướng Dương Vũ Đình Thụy

Hội chứng Paranoia: chỉ độc nhất một hoang tưởng tiên phát như hoang tưởng ghen tuông, phát minh, bị hại…Tư duy lải nhải hay gặp trong nhân cách bệnh.
Cụ thể: chúng ta sẽ gặp một số người tư duy lải nhải, họ nói thì thầm gì trong miệng không ai biết, tất nhiên an ninh luôn cho người theo dõi xem họ có chửi bới chế độ hay không, nhưng hầu như sẽ không phát hiện điều gì vì cũng không ai biết họ đang nói những gì, như Bs Nguyễn Lạng người đã âm thầm cứu giúp các tù nhân thoát khỏi những bệnh hiểm nghèo, ông luôn lảm nhảm trong miệng và nói một mình, nhất là khi ngồi xếp hàng chờ xuất trại lao động ai cũng thấy rõ vị Bs này đang ngồi lải nhải…

1. Hội chứng hoang tưởng bị hại, bị theo dõi.

Cụ thể: đã là tù nhân người nào cũng ít nhiều mắc chứng lo âu và sợ bị theo dõi, bị báo cáo sẽ bị cúp thăm nuôi, không được gặp gia đình. Trải qua nhiều năm tháng bị tù tội những sự vu oan, lập công chuộc tội của các tù nhân khác để hy vọng sớm thoát ra khỏi trại tù, khiến những người bị báo cáo oan rất nhiều, họ trở nên thất vọng về con người nhiều khi đến tuyệt vọng, trầm trọng đến chỗ lúc nào cũng mang theo mình nỗi ám ảnh bị hại và hoang tưởng ai cũng có thể báo cáo mình. Song thực tế trong các trại giam với tù trọng án số này chỉ đếm trên đầu ngón tay, hầu hết chỉ là những nghi ngờ mà phần lớn do cán bộ cai tù tạo mâu thuẩn gây chia rẽ giữa các bạn tù. Những nhân vật mà tên tuổi của họ hằn sâu trong tâm trí của các tù nhân cũng như chính họ không giấu diếm chuyện mình đang làm:

1. Nguyễn Văn Cần, trưởng ban thi đua trại Xuân Phước.
2. Nguyễn Đình Văn Long, trại Xuân Phước.
3. Trần Đình Nguyên, trại Xuân Phước.
4. Trung tá Mai, trại Xuân Phước.
5. Lm Đinh Xuân Thụy, trại Xuân Phước.
6. Đại tá Châu, quân y, trại Xuân Phước.
7. Trần Văn Toàn, hồi chánh, trại Xuân Phước.
8. Nguyễn Nam, trại Xuân Phước.
9. Nguyễn Văn Tác, trại Xuân Phước.
10. Nguyễn Văn Sào, trại Xuân Phước.
11. Nguyễn Văn Ly, sĩ quan tập trung, trại Xuân Phước.
12. Đại tá Tý, công binh, trại Xuân Phước.
13. Trần Quý Phong, dân biểu, trại Xuân Phước.
14. Nguyễn Văn Châm, cán bộ tha hoá, trưởng ban thi đua, trại Xuân Phước.
15. Ngô Tấn Văn, trại Xuân Phước.
16. Tôn Thất Tư, ngoài 70 tuổi, trại Xuân Phước.
17. Nguyễn Văn Chấp, trại Xuân Phước.
18. Trần Tư, Bình Định, trại Xuân Phước.
19. Phan thanh Minh, hay tự xưng là đại tá tỉnh trưởng Long An, trại Xuân Phước.

 

c.Hội chứng sợ hãi, lo âu, bối rối.
Cụ thể: hầu như không có tù nhân nào ngay từ bước đầu bị giam giữ cho đến những năm tháng dài sau đó mà không mắc chứng sợ hãi, lo âu, bối rối. Không có một trại giam nào dưới sự cai trị của những người CSVN mà không có sự răn đe, hù doạ… hết khám xét cá nhân đến khám xét phòng giam, bắt đi làm việc khảo cung tra hỏi, đôi khi dù không có chuyện gì cũng bị kêu làm việc để tạo sự nghi ngờ giữa các tù nhân với nhau. Rồi chuyển trại, hù doạ cúp thăm gặp .v.v… Quả là một thứ nhà nước khủng bố từ tù trong đến tù ngoài xã hội mà các cán bộ Việt cộng được đào tạo trong sự phát huy hết cái ác trong mỗi con người. Con người đến chỗ văn minh càng đưa nhau đến gần cái thiện còn chủ nghĩa vô sản Mác Lê với đặc thù của nó phát huy hết sự ác trong mỗi cá nhân như thước đo cho sự tiến bộ để vào đoàn, đảng CS. Trong một cuộc nổi loạn tại trại A30, tỉnh Phú Yên, các tù nhân bị bắt lại cho dù có đưa tay lên xin đầu hàng và có người van lạy, nhưng viên giám thị trưởng ở đây vẫn nhất quyết ra lệnh bắn ngay tại chỗ. Về sau y được thăng lên thượng tá và được xem như như anh hùng cách mạng. Những xác người quấn chiếu nằm trên những chiếc xe bò lắc lư chậm rãi ra khỏi cổng trại… buổi chiều hôm ấy các tù nhân còn lại thương mến những bạn tù đã ra đi và đặt tên cho chiếc cầu vào trại giam với tên của những người bạn đã khuất, chiếc cầu Thi Thơ  cùng tên của các bạn tù hy sinh khác.
Lửa đã tắt từ buổi đầu sáng thế

Một kiếp người ray rứt bụi tro bay
Tôi ngồi mãi giữa tha ma mộ địa
Lạnh trăng ngà lụa trắng trải ngàn cây
Khuya lành lạnh gió vào run bóng quỷ
Quỷ run run hôn mãi đống xương gầy
Tuệ Sĩ

               d.Hội chứng tâm thần tự động: đây là loại hoang tưởng bị chi phối, nên tư duy, cảm xúc, cảm giác đều do người khác áp đặt. Các ảo giác thường là ảo giác giả. Hội chứng này, người bệnh có những triệu chứng giống nhau như:

1. Tư duy tự động: hay tư duy bị bộc lộ, người bệnh cho rằng người khác đã biết rõ các ý nghĩ thầm kín của mình. Những ý nghĩ cùng hình ảnh không tự chủ xuất hiện trong đầu óc bệnh nhân.

               Cụ thể: đây là dạng tù nhân “chưa đánh đã khai”, họ nghĩ rằng những người khác trong tổ chức đã khai hết cả rồi, bọn cai tù đã biết hết về mình, nên thôi ta khai ra cho nhẹ “bụng”. Và hầu như trong suốt cuộc hành trình tù tội của họ với sự “khởi đầu làm sao thì kết thúc làm vậy” những gì mà họ biết về anh em thì các cán bộ Việt cộng cũng đều biết.

1. Cảm giác tự động: người bệnh có những cảm giác nóng ran trong người, lạnh cóng, đói khát…

               Cụ thể: hằng năm ở các trại giam đều xảy ra những đợt dịch lây nhiễm cho toàn trại, như dịch đỏ mắt hầu như không ai tránh khỏi với hai con mắt người nào cũng sưng húp lên và hậu quả cùng sợ hãi khiến người chưa bị có cảm giác như mình đang ngứa mắt, còn người bị rồi trong ám ảnh tưởng đã bị đuôi không còn thấy thế gian này nữa… Những đợt dịch sốt cũng không tha người nào, trong những chiếc áo choàng bằng bao cát mà đã vá lên nhiều thứ khác hay trong những chiếc áo vải thật dày đắp lên từng miếng như sắp thành chánh quả của các vị cao tăng… nhưng khuôn mặt, da dẻ người nào cũng xanh xao như tàu lá, gió thổi muốn bay theo lúc nào không hay biết, khiến các tù nhân dù chưa bệnh song khi chộ thấy bạn tù nào bị sốt họ luôn trong ám ảnh như cơ thể mình đang nóng ran lên, đang lạnh cóng, đang đói khát, và thật sự dù không sốt vẫn không có tù nhân nào mà không đói khát. Những đợt dịch tiêu chảy khiến các tù nhân nào cũng mang cảm giác như mình đang “són phân” trong quần vì trước mắt họ là các bạn tù đang trong cơn quằn quại, người nào cũng ôm bụng như đau thốn và quần áo hôi tanh với mùi phân trên người.

Mười năm đó anh quên mình sậy yếu
Đôi vai gầy từ thủa dựng quê hương
Anh cúi xuống nghe núi rừng hợp tấu
Bản tình ca vô tận của Đông Phương
Tuệ Sĩ

1. Hành vi tự động: người bệnh thực hiện không theo ý muốn bản thân mà do sự chi phối bên ngoài, như đưa tay lên, liếc mắt nhìn đều do tác động từ bên ngoài.

               Cụ thể: sự cảnh giác tối đa của tù nhân với cai tù dần dần khiến họ trở nên phản xạ tự nhiên, như khi thấy có bóng dáng cán bộ Việt cộng là mắt người nào cũng bắt đầu phải quan sát để chuẩn bị xem chúng chuẩn bị hành hạ con người. Các tù nhân phần lớn qua kinh nghiệm tù thường có thể đoán được Việt cộng sẽ làm gì, hành hạ mình đến đâu, mức nào khi bị gọi làm việc. Họ biết rất rõ như con thú dữ đang hành hạ miếng mồi mà chính mình là nạn nhân nhưng không biết cách nào khác để thoát miếng mồi lại là đồng loại trong miệng con thú dữ, chỉ biết mình bị ngoạp, ngậm, bị nhai nghiến trong đau đớn cho đến chết…

Rồi trước mắt ngục tù thân bé bỏng
Ngón tay nào gõ nhịp xuống tường rêu
Tuệ Sĩ

               -Tâm thần tự động: với hoang tưởng bị theo dõi và bị chi phối có hệ thống. Người bệnh bị vong thân, họ không còn là chính mình nữa và hoàn toàn nằm trong tay quyền lực của kẻ theo dõi. Thường gặp trong bệnh tâm thần phân liệt, loạn tâm thần phản ứng.
Cụ thể: trước sự khủng bố quá tàn nhẫn của những người cộng sản, nhiều tù nhân sống trong tình trạng người không ra người, thân xác còn đó trong đau ốm bệnh tật, có kẻ thân tàn ma dại không còn biết mình là ai: tôi đang còn sống hay đã chết? Nếu còn sống thì tôi có phải là một con người? Hay tôi là hiện thân của một sự hoá kiếp nên không có hình thù của con người?

Hồn Thục đế đã qua rồi vĩnh viễn
Thế nhưng sao tái diễn ở nơi này
Tiếng bi thương ai oán vẫn còn đây
Gông xiềng xích giam thân trong ngục sắt
Hướng Dương Vũ Đình Thụy

                                                                                   
               e.Hội chứng hoang tưởng kỳ quái: thường gặp trong tâm thần phân liệt, là sự kết hợp giữa hoang tưởng bị theo dõi và hoang tưởng bị chi phối có hệ thống với hoang tưởng tự cao kỳ quái như mơ mộng, những hiện tượng tâm thần tự động kèm theo nhớ bịa. Người bệnh ngoài việc than vãn đang bị theo dõi, bị chi phối còn tự cho mình có sức mạnh, có quyền thế trên thế giới, nắm chính quyền khắp hoàn vũ, nhiều vợ đẹp, phát minh nhiều định luật mới trong khoa học, xây dựng một thiên đường trên trái đất và là một siêu nhân…
Cụ thể: nhiều tù nhân mang chứng hoang tưởng kỳ quái này như thực tế ngoài xã hội chỉ là y tá nhưng vào tù một thời gian tự nhận mình là bác sỹ, thậm chí có người thường xuyên ngồi tọa thiền và nghĩ mình đã thành tiên. Hoặc nghĩ mình tầm cỡ phải là tướng tá, bộ trưởng nên mới cầm tinh những người này, trong hoang tưởng loại này những viên trưởng trại giam thường huênh hoang khoái trá về việc mình đang cầm giữ trong tay những viên chức nay bị tù tội vốn có những chức vụ cao từ ngoài xã hội như thế.
               f.Hội chứng nghi bệnh: ám ảnh sợ hãi thái quá đến sức khoẻ của mình như nghĩ rằng mình đang bị ung thư, mắc bệnh truyền nhiễm, ung thư, các cơ quan nội tạng đã bị hỏng hết.
Hội chứng nghi bệnh có thể xuất hiện trên cơ sở một bệnh có thật song bị phóng đại quá mức, có thể xuất hiện như một hoang tưởng không căn cứ vào thực tế hoặc như một mối lo lắng kéo dài dù bệnh tình đã khỏi.
Hội chứng nghi bệnh thường kết hợp với các hội chứng khác như ám ảnh, trầm cảm… thường gặp trong bệnh tâm thần phân liệt, trầm cảm thoái triển.
Cụ thể: các tù nhân sau một thời gian dài thọ án trở thành nạn nhân hay cũng là nhân chứng trước những cái chết đau thương của các bạn tù, họ nghĩ đến số phận của chính mình nên có người luôn nhắc đến từ chết, chết như tiếng đệm cho sự mở đầu và kết thúc câu chuyện; có người luôn nhắc đến chuyện ung thư như một căn bệnh không thể tránh khỏi với chính người tù trong tuổi già; có người bị ám ảnh sự lây nhiễm của bệnh lao và các bệnh từ ngoài xã hội khác khi bị nhốt chung giữa những người bạo bệnh và những tù nhân tương đối còn khoẻ mạnh. Nhiều người chẳng may mắc phải xuất huyết đường ruột, thổ huyết, ngộ độc nấm… trải qua những cơn thập tử nhất sinh, nếu đứng dậy được sau đó và thường là gượng lại thoát ra khỏi cõi chết từ từ đều nhờ ý chí hoặc niềm tin tôn giáo phi thường nào đó.

Rồi ngày ấy anh trở về phố cũ
Giữa con đường còn rợp khói tang thương
Trong mắt biếc mang nỗi hờn thiên cổ
Vẫn chân tình như mưa lũ biên cương
Tuệ Sĩ