Bệnh tâm thần có thể xuất hiện các hội chứng giống nhau:

Cụ thể: Hội chứng suy nhược có thể gặp trong bệnh suy nhược thần kinh - chứng nầy thể hiện rất rõ đối với bất cứ tù nhân nào đã trải qua nhà tù Cộng sản trong nhiều năm, bởi vì bằng mọi cách trong việc chuyển biến thế giới như Mác nói: “Từ đây những người Cộng sản không còn giải thích thế giới, nhưng chuyển biến thế giới”. Và thế giới mà họ chuyển biến không bằng phương cách chữa trị con người nhưng nhằm triệt hạ con người với tù nhân trên mười năm thường mắc các chứng bệnh xơ vữa động mạch não, bệnh liệt tiến triển và cả trong bệnh tâm thần phân liệt.

            Nghiên cứu bệnh tâm thần phải bắt đầu từ việc truy tìm các triệu chứng, các hội chứng và nắm vững các qui luật tiến triển của chúng. Sau đây là một số hội chứng:
1. Hội chứng tâm thần thực thể:
            Hội chứng tâm thần thực thể biểu hiện bằng sự suy yếu của hoạt động tâm thần với các triệu chứng như sau:

1. Hội chứng trí nhớ rối loạn: khả năng ghi nhớ của người bệnh rất kém như hay đãng trí, quên cả những sự việc vừa mới xảy ra.

            Cụ thể: đặc biệt hội chứng này xuất hiện với hầu hết các tù nhân khi mới bị vào trại cải tạo. Họ từ một thế giới tự do chuyển sang một thế giới hoàn toàn bị giam hãm. Thân xác trong trại tù nhưng hồn như còn ở thế giới mà vợ con, gia đình đang sống nên họ ngẩn ngơ như đãng trí, những gì vừa mới xảy ra đối với họ đều có thể là không thật và phù du. Diễn tả tâm trạng này nhạc sỹ Vũ Đức Nghiêm đã viết trong những ngày đầu khi ở trại giam Long Giao, Đồng Nai:

Ôi! Tổ ấm một đời xây dựng
Chợt tan tành như giấc chiêm bao!.. 

            Cụ thể: đối với các tù nhân trải qua các trại lao cải lâu năm đều dần giảm trí nhớ đến quên hết mọi thứ, cũng có người còn nhớ quá khứ của họ nhưng chỉ với các biến cố lớn đã làm thay đổi đời họ, và nhiều trường hợp, hầu như gần hết các cụ cao tuổi đều chóng quên những việc vừa  mới xảy ra hoặc ngay khi đang và sắp xảy ra.

Sáu năm thôi nhé tan tành hết!
Ngục tối nhà giam hẹp khít khao
May có bạn bè bên sớm tối
Giữa vòng giây kẽm vịnh trăng sao.
Đông Anh Nguyễn Đình Tạo.

               b.Hội chứng trí năng giảm sút: thể hiện qua sự sa sút thấy rõ trong nhận thức, phê phán, hiểu biết về những kiến thức tổng quát. Tư duy nghèo nàn, liên tưởng chậm.
Cụ thể: “con người văn minh nhờ thịt”, thế nhưng trong suốt những năm tháng lao cải nếu có sự tiếp tế từ gia đình cũng chỉ là các thứ lương khô, thịt chấy… còn khẩu phần chính hằng ngày vẫn là khoai sắn và lá mì làm dưa, nên trí tuệ con người cũng thoái hoá khi không đủ chất nuôi dưỡng, các tù nhân lâu năm trở nên chậm rãi trong động tác cũng như tư duy, nhất là với những tù nhân vừa mới trải qua một cơn bệnh hiểm nghèo nào đó thường biểu hiện rất rõ các biểu hiện của triệu chứng này – mà những ai trải qua nhiều năm tù khó tránh khỏi ít ra một lần mắc một chứng bệnh hiểm nghèo nào đó với tử thần kề cạnh.

Nước suối, khoai sắn chẳng no bụng
Chẳng nghe bên tai tiếng ngọt ngào
Chỉ nghe căm thù đang réo gọi
Chỉ biết trăm họ đang khổ đau.
Thơ Hà Thượng Nhân.

            Cụ thể: sự bít kín thông tin trong trại giam, nói chung trong chế độ Cộng sản thì bên ngoài xã hội cũng vậy, khiến các tù nhân ngày càng bị thu hẹp kiến thức và nếu có cũng chỉ một chiều, thậm chí đã một chiều song cũng khiếm khuyết, khiến sự phán đoán không còn chính xác. Niềm mong ước sẽ có một ngày người Mỹ đến đón và mỗi chiều sau một ngày lao động nhục hình trong mệt mỏi, song ai cũng chuẩn bị quần áo tư trang để có thể đêm hôm ấy người Mỹ sẽ đến rước…

Dặm về chưa hẳn là vô định
Mà chẳng về cho, biết tại sao?
Hà Thượng Nhân

            Cụ thể: các chế độ Cộng sản ở Đông Âu sụp đổ, nhưng các cán bộ Cộng sản Việt Nam vẫn không tin và nếu có biết sự thật thì cũng giả vờ như không thật, tất cả trong sự ngụy tín cùng nhau đi trên con đường của kẻ mù dẫn người mù, sự vực dậy thật sự của xã hội nếu có đều nhờ các kẻ vì lòng nhân mà cầm tay dẫn lối và mỗi lần vượt qua được một đoạn đường nào đó thì giống như người mù đứng mỉm cười hỉ hả… Ở đây các lãnh tụ không còn cây gậy dẫn đường nên luôn muốn cho thần dân xác tín: đảng ta thật sự không mù loà nên việc hô vang các câu khẩu hiệu và tự vỗ tay vang trời khoái trá hầu chứng tỏ ta biết hết mọi chuyện và cánh tay chưa bị què.

Vênh vang nét mặt phường kiêu ngạo
Mở miệng tuôn ra những hỗn hào
Đông Anh Nguyễn Đình Tạo.

               c.Hội chứng cảm xúc không ổn định: cảm xúc của người bệnh thay đổi từ trạng thái này sang trạng thái khác một cách nhanh chóng. Đang buồn rầu bỗng trở nên vui vẻ hay giận dữ.
Cụ thể: Sự cách ly xã hội lâu năm, rất ít các tù nhân lương tâm trên đất nước Việt Nam mà bị kết án dưới mười năm, khiến những gì nó là rất người của con người hoàn toàn không được phép như quan hệ trong hôn nhân, sự thăm viếng của gia đình rất hạn chế, nên các tù nhân nếu không kiềm chế sẽ trở nên có tính khí rất thất thường là một hệ luận tất yếu.

Mỗi đêm gục đầu thương vợ trẻ
Mà buồn trăng khuyết đĩa dầu hao.
Hà Thượng Nhân.

            Cụ thể: Các trại giam thường đặt ở những nơi xa xôi, núi non hiểm trở, sâu lõm bên trong các thung lũng là các trại giam, nên khí hậu rất thất thường, do đó mà tính khí con người cũng ảnh hưởng theo với đất trời nhiều khi vui buồn lẫn lộn, nếu không biết kiềm chế một chút bao giờ cũng rất dễ sinh ẩu đả.

Những ngày lưu xứ sống lao đao
Hắt hiu chốn rừng sâu núi thẳm,
Nhớ nhà thương nước tim nghẹn ngào
Núi rừng Hoàng Liên Sơn, Yên Bái,
Có bao giờ lòng nguôi khổ đau?
Vũ Đức Nghiêm.

d. Hội chứng hoang tưởng và ảo giác lời nói: không còn nhận thức rõ không gian và thời gian, gọi là rối loạn ý thức và định hướng lực.
Cụ thể: một số các tù nhân sau một thời gian lao lý, họ không còn tha thiết với những gì đang diễn ra đầy sự bất hạnh, để thoát ra khỏi những thực tế thường là phủ phàng trước các bất hạnh của con người, họ chạy đến với những thế giới không thực khác, mặc dù thân xác vẫn tại thế nhưng hồn như đang ở nơi thế giới ảo nào đó. Họ luôn nói về những giấc mơ, những lần được hội ngộ với các Chư vị tiên thánh… còn cán bộ Việt cộng mộng mị trong Thiên đường trần thế đầy thứ ngôn ngữ xa lạ, khó hiểu thường hình thành do trí tưởng tượng của mỗi cán binh Việt cộng tha hoá rất chủ quan.

Chiều viễn xứ xa quê lòng tê tái
Bước tha phương bao giờ em trở lại
Với quê hương là cái bóng cuộc đời
Biển Thái Bình sóng dậy mặt trùng khơi
Hướng Dương Vũ Đình Thụy

            Cụ thể: các tù nhân trong sự kiên định lập trường của mình với chế độ bạo tàn Cộng sản, nhiều người ngày càng trở nên cố chấp và có những ngôn từ đầy định kiến đến những phán đoán cực đoan thường không chính xác, song với nhiều tù nhân vẫn trong kiên định và giữ vững niềm tin, ngôn từ phân minh:

Thuyền độc mộc vẫn chở đầy chí lớn
Em đã mất hơn một lần đùa giỡn
Trên con đường đất Mẹ lắm đau thương
Dáng thư sinh màu áo trắng sân trường
Hướng Dương Vũ Đình Thụy

            Cụ thể: với những người Cộng sản thời lộ liễu hơn vì những con người quen sống trong ngụy tín, nên có điều thật thảm hại trong vấn đề tâm thần, đó là họ không phải không biết điều mình nói ra là sai, nhưng tôi phải nói thế để tôi có thể tồn tại. Từ trên bình diện lý thuyết đi tìm một sự giải thoát con người khỏi tình trạng tha hoá, chính họ lại vong thân trước hết. Những ngôn từ ảo giác như: đã đánh thắng Mỹ nên rồi cái gì cũng sẽ làm được. Chủ nghĩa Mác Lê Nin bách chiến bách thắng… trong khi hệ thống này đã sụp đổ trên toàn cầu. Các trưởng trại giam cũng học theo thói của các lãnh tụ Cộng sản, họ luôn hô hào các câu khẩu hiệu thuộc lòng khi mở đầu cũng như kết thúc bài phát biểu.

Cách mạng tượng trưng bao nghịch cảnh!
Trẻ già lớn bé sống chiêm bao!!!
Đông Anh Nguyễn Đình Tạo.

                 e.Hội chứng quên thuận chiều và loạn nhớ: do ghi nhận kém, người bệnh mất định hướng và quên tất cả mọi việc vừa mới xảy ra, người bệnh không ghi nhớ được điều gì, không biết mình đang ở đâu, vì sao có mặt tại nơi đây, và những ai đang ở quanh mình. Những sự kiện có thật trong cuộc sống như trong một khoảng thời gian và không gian này thì nhầm lẫn với một thời gian không gian khác. Người bệnh có thể quên nhiều và thay vào chỗ quên có thể nói đến những việc không hề xảy ra, song không biết mình đang bịa chuyện, người bệnh hay lờ đờ vô cảm, dễ mệt nhọc, mau kiệt sức, đôi khi có khoái cảm.
Cụ thể: chứng quên thuận chiều không chỉ xảy ra vời tù nhân lâu năm mà ngay cả với các cán bộ cai tù nhiều năm chỉ quanh quẩn trong những vùng rừng núi, họ có ảo giác rằng người thân, những ai đó mà họ đã từng sống qua trước khi vào tù, những hiện hữu đó chỉ là những gì đang xảy ra ở một thế giới khác và họ cũng không nhớ rõ về mọi thứ, song có người tù nào đó may mắn sống sót mà nhớ lại một cách tổng quan, nhà thơ Xuân Ngữ là một chứng nhân thời đại, đã viết lên giấy những bằng chứng mắt thấy tai nghe - cái sau cùng hết sau mọi sự đã quên:

Có người tù tội vì chinh chiến
Rũ xác trên rừng núi thẳm xa

Cụ thể: quá khứ, hiện tại, tương lai như dừng lại trong bốn bức tường giam hãm các tù nhân… Họ thường than: mới đó mà nhanh quá nhỉ, mỗi khi nghĩ về những gì vừa xảy ra vài năm trước đó hoặc cả chục năm cũng sao mà vụt nhanh như giấc mơ của Trang Tử.

Ai giam ta tháng ngày heo hút?
Ta nhớ ai tháng ngày lao đao?
Thơ Hà Thượng Nhân.

            Cụ thể: Họ quên nhiều nhưng luôn chứng tỏ ta vẫn còn nhớ rất nhiều chuyện nên nói ra những chuyện không có trong thực tế, nhưng chính họ vẫn luôn nghĩ đó là chuyện thật. Có khi họ đóng vai những người rất hiểu biết nhưng là những kiến thức không nội dung, cũng như tỏ ra khoái cảm trong những ảo giác này và với các cán bộ cộng sản:

Các Mác Lê Nin thờ qụy lụy
Tình cha nghĩa mẹ chẳng vào đâu.
Đông Anh Nguyễn Đình Tạo.