13. Hội chứng rối loạn tâm thần trong các bệnh tim mạch: Các bệnh tim, xơ vữa động mạch não, áp huyết cao, có thể gây ra tình trạng thiếu oxy não và đưa đến những rối loạn tâm thần khác nhau.
Cụ thể: Xơ vữa động mạch não ngoài có biểu hiện loạn thần kinh như nhức đầu, mất ngủ, hay quên, giảm sút khả năng làm việc bằng trí óc và với những tù nhân lâu năm trên đất Bắc thật khó quên:
Gió lạnh căm căm như cắt thịt
Chân trần sương muối sát niềm đau
Thanh Chương Nghệ Tĩnh sôi thù hận
Oán chạ đầu tù việc cứ giao
Đông Anh Nguyễn Đình Tạo.
Cụ thể: có các hiện tượng đa nghi, trầm cảm, ghen tuông. Nếu có những cơn đột qụy, người bệnh mau chóng sa sút tâm thần.
Vắt kiệt sức ngườicho đến chết
Rồi đem thân xác rải bên cầu
Đông Anh Nguyễn Đình Tạo.
Cụ thể: Cao huyết áp cũng có các biểu hiện loạn thần kinh, kèm theo một số ít ám ảnh sợ như sợ đau tim, sợ chết đột ngột, sợ đám đông…thường giảm khí sắc, trầm cảm. Từ sự trầm cảm đến ý chí vươn lên một cách mãnh liệt qua thơ của Hà Thượng Nhân:
Mỗi đêm thương con trào nước mắt
Xưa nay mình vẫn khinh gian lao
Tự do dù vẫn trong tù ngục
Còn miệng làm sao không thét gào?
14. Hội chứng rối loạn tâm thần trong các bệnh nội tiết:
Các bệnh nội tiết có nhiều biểu hiện về tâm thần như mệt mỏi, dễ kích thích, khoái cảm, lo âu, cảm xúc không ổn định, chậm phát triển trí tuệ.
Cụ thể: Bệnh Basedow ngoài các triệu chứng lo âu, sợ sệt, dễ giận dữ, mau mệt mỏi, đôi khi có trạng thái trầm cảm hoặc hưng cảm.
Ngày đứng âm thầm nhìn lá rụng
Đêm ngồi lặng lẽ đếm sao rơi
Muốn hỏi tri âm sầu viễn xứ
Tiếng nhạn kêu sương lạnh cả trời
Thích Quảng Độ.
Cụ thể: Bệnh phù niêm(Myxoedème) người bệnh có các biểu hiện chậm chạp, lờ đờ, vô cảm, suy yếu tình dục, chậm phát triển trí tuệ. Khi nhìn lại khúc “đoạn trường ai có qua cầu mới hay”,
Xin từ biệt những tháng năm
mồ hôi máu lệ nhục nhằn đắng cay.
Cụ thể: bệnh nhân thường có các cơn hưng cảm hoặc trầm cảm. Ở phụ nữ thường mọc râu, loạn thần kinh ám ảnh hoặc nghi bệnh. Tâm trạng của người thiếu phụ thăm chồng, nàng chưa kịp rời khỏi trại giam, người chồng ốm yếu trong bệnh tật qua nhiều năm lao cải, vừa nhận quà trở vào trại giam một đêm sau có tin đã chết:
Nắng hè thiêu đốt Đồng Mua
Đặng Bình Minh chết giữa mùa thương đau
Thương anh em cắt mái đầu
Quấn trên mộ đá thay màu khăn tang
Thơ của người vợ hiền Thiếu tá Đặng Bình Minh.
15. Hội chứng rối loạn tâm thần trong các bệnh nhiễm trùng:
Cụ thể: hầu hết các bệnh sốt như sốt rét rừng, sốt rét ác tính, cảm cúm lâu dài, sưng phổi… trong giai đoạn cấp tính thường có các rối loạn như buồn ngủ, lú lẫn và trong giai đoạn di chứng người bệnh thay đổi tính tình và suy giảm trí nhớ rõ rệt.
“Thấm thoát vào đây tháng đã tròn
Lông hồng gieo xuống nặng bằng non
Một manh chiếu lỉa hồn ngây ngất
Ba chén cơm rau xác mỏi mòn
Vũ Hoàng Chương
Cụ thể: trong bệnh thương hàn, các rối loạn tâm thần thường nặng nề hơn, người bệnh có những cơn lú lẫn, hưng cảm, sững sờ, mê sảng.
Cụ thể: trong bệnh lao, người bệnh có triệu chứng loạn thần kinh, trầm cảm, nghi bệnh v à t ất c ả c ó c òn g ì
Mắt gà huynh đệ bao lần quáng
Lòng lợn âm dương một tấc thành
Cục tác nữa chi đừng ủn ỉn
Nghe rồng ngâm váng khúc tân thanh
Vũ Hoàng Chương
