PHẦN MỘT
CHƯƠNG 3 f

 

RỐI LOẠN HOẠT ĐỘNG .

            1.Giảm vận động, giảm động tác (hypokinesia): Gặp trong trạng thái lú lẫn.
            -Cụ thể:
            -Các tù nhân bị bệnh đột xuất hằng ngày, cũng như những người bị mắc bịnh kinh niên mãn tính đều bị nhốt cách ly chung với nhau trong căn phòng nhỏ chật chội, thường trại giam nào ngoài bệnh xá còn có một phòng nhốt tù bệnh nầy, sự khó chịu hôi hám, lây nhiễm từ người bệnh nhẹ thành nặng hơn sẽ khiến các tù nhân ngại khám bệnh vì được nghỉ bệnh sẽ bị giam vào những nơi như thế. Thậm chí có người sốt cao vẫn cố gắng theo ra hiện trường, rồi nằm vật vã dưới những lùm cây, nhưng nơi ấy vẫn hơn là mang nỗi ám ảnh rước thêm bệnh vào thân. Tất nhiên với loại phòng giam dành cho người bệnh kiểu đó thời ai cũng nằm một chỗ, không có không gian cho việc đi lại, và thật sự tù nhân nào vào đây cũng đã lâm trọng bệnh. Đặc biệt các cụ già trên bảy mươi tuổi được miễn lao động song tất nhiên đều bị nhốt vào loại phòng nầy, khiến nhiều cụ chỉ riêng nỗi ám ảnh bị lây bệnh cũng đủ mau đến dần cái chết. Các tù nhân cũng chứng kiến có thời gian những tù nhân cao tuổi như cụ Nguyễn Còn trên bảy lăm tuổi, cụ Tôn thất Tư trên bảy mươi đều phải ra hiện trường lao động, và theo sự giải thích của cán bộ quản giáo: nếu không làm được việc nặng thì làm việc nhẹ.
          -Tù nhân Nguyễn văn Chỉnh, án trên mười lăm năm, tuổi bốn mươi, do bị giam giữ lâu ngày trong phòng tối, tất nhiên sự tiếp tế của gia đình trong giai đoạn đó rất hạn chế khiến các cơ của đôi chân bị teo lại, cho đến khi được ra các trại lao động khổ sai anh cố gắng tập luyện và lúc nào cũng phải nhờ cặp nạng mới nhích chân được.
            - Ngoài ra còn có các tù nhân mà sự giảm vận động thấy rõ như tù nhân Nguyễn văn Phương, án chung thân, tuổi hai mươi, bị bắn lúc truy bắt, do không được chữa trị nên mảnh đạn hãy còn ở chân nên việc đi lại rất khó khăn, lúc nào cũng phải chống nạn, tuy vậy anh cũng bị buộc phải lao động khổ sai, thường tù nhân nầy phải ngồi lết dưới đất để xúc cát, đá cho các tù nhân khác khiêng đi.

          2. Mất vận động, mất động tác (akinesia): Gặp trong trạng thái bất động ở loạn thần kinh hysteria tâm thần phân liệt .
          Cụ thể:
          -Tù nhân tên gọi là Phước, cụ tuổi bảy mươi, án mười lăm năm, sau một thời gian lao cải bị bán thân bất toại phải nằm liệt đại tiểu tiện ngay tại chỗ nằm, vẫn ăn uống bình thường khiến cả phòng luôn hôi thúi trong một thời gian dài vài tháng, nhưng giám thị vẫn không có cách giải quyết, người khổ nhất vẫn là trưởng phòng lúc đó là tù nhân Thạch Nhỏ đã cùng các bạn tù khác luân phiên lau dọn, có cả nhà cải cách Đỗ trung Hiếu cũng bị giam trong phòng nầy tại trai Xuân Lộc, Đồng nai, thuộc miền Nam Việt Nam.
            -Các tù nhân án cao và trải qua thời gian lao cải lâu dài trước khi chết thường mất vận động như tù nhân Phạm văn Dụ, Lê Mại, Linh Mục Nguyễn văn Luân, Linh Mục Nguyễn văn Thuyên, LM Trần văn Long, Lm Nguyễn văn Phong, LM Nguyễn văn Vàng...

          3. Tăng vận động, tăng động tác (hyperkinesia): người bệnh có những động tác thừa, động tác tự động như run, nháy mắt, máy môi, nhún vai... Gặp trong trạng thái hưng cảm, trong tâm thần phân liệt.
          -Cụ thể:
            -Tù nhân Nguyễn văn Mậu, án hai mươi năm, tuổi bảy mươi, mỗi khi nghe có cán bộ cai tù đến là cụ đã bắt đầu run, có lần các bạn tù chứng kiến cụ bị gọi làm việc, và trên đường đi tay chân run lập cập như muốn đánh vào nhau, còn đôi môi mấp máy liên tục.
            -Tù nhân Nguyễn văn Nậm, án trên mười năm, tuổi sáu mươi, lúc nào cũng lớn tiếng với các bạn tù một cách hùng hổ, thô tục, nhưng mỗi khi nghe có vấn đề gì liên can đến an ninh như sắp bị làm việc là tay chân muốn run lên cùng đôi môi bắt đầu mấp máy, đi lại muốn té. Nỗi ám ảnh sợ hãi khiến các cơ bắp ông tăng vận động cùng sự bài tiết liên tục, biểu hiện qua những lúc ấy ông thường một tay ôm bụng gần bộ phận bài tiết. Theo lời ông kể trong các lần làm việc như thế ông xin “đi giải“ không biết bao nhiêu lần.
            -Tù nhân Nguyễn Mậu, án chung thân, tuổi ba mươi nhưng đầu đã bạc, anh từ án tử hình được tha tội chết xuống chung thân, mỗi khi nói chuyện anh thường thêm sự vận động của các cơ như nhún vai, lắc đầu. Nhưng sự vận động nầy không vì sợ hãi nhưng xuất hiện nhiều khi có niềm vui với các bạn tù.

            4. Động tác dị thường (parakinesia): Là những động tác không có ý nghĩa, không cần thiết, có tính chất định hình như siết mạnh tay, ngửa mặt nhìn trừng trừng. Thường gặp trong tâm thần phân liệt.
            -Cụ thể:
            -Tù nhân Trần Tích, án mười bốn năm, tuổi bốn mươi, bị đâm mù hai mắt lúc hỏi cung, mặc dù bị mù nhưng mỗi khi ai nói hoặc hỏi anh chuyện gì anh hay trố mắt và nhìn về phía trước hay nhìn lên một cách dị thường khiến người không quen dễ bị ám ảnh sợ về cái nhìn khác thường đó.
            -Tù nhân Nguyễn văn Chức, Linh mục, án hai mươi năm, tuổi ngoài sáu mươi, gặp ai cũng mừng rỡ có khi ôm hôn, vỗ vai, bóp tay chân ngay giữa sân tù. Thật sự vị Linh mục nầy sống hồn nhiên như con trẻ.

            5. Giảm hoạt động (hypoboulie): Gặp trong trạng thái suy nhược, trầm cảm.
            -Cụ thể:
            -Tù nhân Nguyễn Mạnh, án mười lăm năm, tuổi ba mươi, sau một thời gian lao cải phải chịu nhiều nhục hình, cùng sự cách ly với người thân khiến anh không còn thích nói năng gì cả, những ai đã từng gặp anh - hình ảnh bức tượng sống nầy như mãi dán vào mắt họ. Tù nhân nầy cũng không giao tiếp với ai, ngoài công việc nấu nướng, ăn ngủ.
            -Tù nhân Nguyễn Để, án trên mười lăm năm, tuổi ngoài sáu mươi, sau những biến đổi của cuộc đời trong cảnh tù cùng nhiều bệnh tật phát sinh khiến cụ trở nên co rút, trầm cảm ít nói, cụ không phải lao động vì chứng phổi và cơn suyễn tái phát thường xuyên, mọi thời gian hình như cụ dành cho việc trùm mền nằm yên một chỗ.

  6. Tăng hoạt động (hyperboulie): Gặp trong trạng thái hưng cảm.
            Cụ thể:
            -Tại trại Thung lũng tử thần cũng giống như các trại giam khác: luôn xuất hiện hình ảnh của một số tù nhân tay cầm cuốn sổ chạy lăn xăn trong trại giam, đó là những tù nhân phụ trách trật tự, thi đua, văn hoá thông tin. Họ là những tù nhân phần lớn có thành tích lập công chuộc tội nên được tin tưởng, và không sao hiểu nổi những con người khi đóng các vai đó thì đều thích chạy lăn xăn như thế. Có lẽ sự tăng hoạt động nầy nhằm chứng tỏ với các cai tù rằng họ đang làm việc một cách tích cực. Tù nhân Nguyễn văn Cần dù già nhưng cầm cuốn sổ vừa ghi ghi chép chép vừa chạy giữa trưa nắng thật buồn cười. Tù nhân Nguyễn văn Chấp, Nguyễn văn Toàn, Nguyễn đình văn Long (có biệt danh do tù đặt là Long bọ hung), Nguyễn Sào, Nguyễn Sầm, Phạm quang Hồng... Có cả Linh mục Đinh xuân Thuỵ, ông không những cầm sổ kẹp nách mà còn cầm cả gậy chạy thọt khắp trại giam giữa trưa cũng như lúc về chiều quanh trại giam Thung lũng tử thần để xem có ai chuẩn bị đào tường khoét vách trốn trại hay không.
            -Việc trước tác trong tù như Luật sư Lý văn Hiệp ngoài giờ lao động khổ sai cụ đã dịch và phổ thành thơ lục bát nhiều tác phẩm văn chương nước ngoài, chẳng may cụ bị cùm suýt chết tại trại Thung lũng tử thần, có cả phiên toà mở ra để tăng án cho cụ. Luật sư Họ Lý nguyên là Thủ lĩnh luật sư đoàn miền Trung Việt Nam trước đây, nên cộng sản để ý cụ rất nhiều và vì một nguyên cớ nhỏ theo lời khai có người đến đọc cho cụ nghe vài câu thơ... thế là vì nguyên do ấy mà truy tố cũng như giam cầm cụ phù cả người gần chết. Ngoài ra các tù nhân còn đọc cho nhau nghe về các sáng tác từ các trại khác, và có cả những bản dịch triết học, chính trị, văn học do các tù nhân có trình độ lén lút phổ biến cùng những bài soạn về chính tri, dân chủ, tự do, pháp quyền để nâng cao trình độ các tù nhân. Còn nữa, đó là vè trong tù rất nhiều lắm. Và sau đây là một vài câu thơ từ các nhà tù từ miền Bắc truyền miệng vào đến miền Nam:
...Khi ta đi lên miền Bắc
Trái tim treo ngoài túi áo
Như chuông trước cổ ngựa thồ....