Sự bất an đến nhiều thế hệ

 

Kẹt xe chưa có lối thông, đó là tình trạng chung của các thành phố lớn. Hà Nội, Sài Gòn hai thành phố lớn nhất Việt Nam với những dòng xe nối dài vượt từ giao lộ này đến giao lộ khác, sự ùn tắc giao thông thường xuyên trên những tuyến đường vào giờ cao điểm và riêng tại Việt Nam bức tranh ấy sáng lên đặc biệt với hình ảnh dễ thấy nhất trên nhiều đường phố là xe máy, xe đạp bao vây xe buýt. Chính quyền toàn trị đưa ra nhiều biện pháp có cả Ủy Ban An toàn giao thông quốc gia, nó cũng giống như các uỷ ban phòng chống lũ lụt, tất cả đều mang tính chất chống đỡ hơn là giải quyết tận căn để của vấn đề từ những con người chẳng những có tài mà phải có cái tâm với đất nước, cho nên đã có bao đề án nhưng vẫn chỉ là đề án mà chính nó thật sự lại là những đề án ùn tắc.
Đó là những dự án tiền tỷ thành phế liệu, một buổi  sáng trên đường về trung tâm thành phố Sài Gòn, Thiện Nam nhận thấy những chiếc xe ba gác chất đầy những trụ đèn giao thông còn thật tốt cùng với tiếng xầm xì chửi thề của những người ráng sức đẩy chiếc xe quá tải: đồ tốt như thế này mà mang đi làm phế liệu, thật là phí phạm... Ông ba gác khác thêm vào: có như vậy chúng mới có ăn, lại được thưởng là có đầu óc sáng tạo nữa... Tất cả ráng đẩy trong ánh mắt dõi theo của người dân thành phố trong sự tiếc rẻ của chung nên không ai khóc và lãng phí không ai xót lòng. Những nhà quản lý gốc giá áo túi cơm nay nhảy lên làm lãnh đạo nên tiền tỷ đối với chúng cũng như chuyện ca cải lương tỷ với muội, nếu có lớn là lớn hơn vài chục bạc nên những quyết định phí phạm hàng trăm tỷ đồng chúng xem nhẹ như cỏ rác, vì cái đang có là của người khác làm ra, còn vô sản lưu manh có bao giờ lao động thật sự bằng công sức của chính mình mà nhận ra giá trị của đồng tiền. Thật thảm hại! Chúng có đủ những danh từ hoa mỹ khi ai đó mồi cho vài câu khẩu hiệu như tăng cường năng lực giao thông, phòng chống ùn tắc giao thông... Nên người dân tỏ ra than oán trong vấn đề này, các tổ chức tài chánh thế giới như quỹ tiền tệ, ngân hàng thế giới phải xem lại sự minh bạch của chính các tổ chức này khi rót tiền vào cho các chế độ toàn trị. Ôi những cây trụ đèn tín hiệu giao thông còn mới và biết bao thứ tài nguyên trên đất nước này vì sự độc quyền lãnh đạo mà thành phế liệu, nhưng những thứ ấy không chỉ vứt đi là xong chuyện vì trước hết nó là thuế của dân, thấm thía hơn nó từ các nguồn vốn vay nước ngoài mà con cháu chúng ta phải trả về sau đến đời đời kiếp kiếp vẫn chưa hết nợ.
Thiện Nam cũng được dịp thăm quan trường năng khiếu thể thao ở Sài Gòn, theo sự giới thiệu đây là một mô hình lý tưởng, nằm ngay tại trung tâm thành phố, Quận I. Bề ngoài rất hoành tráng với sáu tầng lầu, nhưng không gian giành cho việc học của học sinh chỉ gói gọn ở tầng sáu. Những dãy lầu còn lại là phòng của ban giám hiệu và chỗ ở của các vận động viên chuyên nghiệp. Mang danh là một trường thể thao nhưng các em cho Thiện Nam biết khi đến giờ thực hành phải đến sân vận động khác để tập luyện. Nhiều phụ huynh tình cờ gặp chàng và cho nhận xét: không chỉ ở đây mà nhiều trường năng khiếu ở thành phố này cũng vậy nó giống như những chiếc bánh ngon nhưng rỗng ruột. Chỉ tiêu đào tạo rất nhiều như bóng đá, bóng ném, bóng bàn, điền kinh, võ thuật, cầu lông, cờ... nhưng thực chất chỉ đào tạo một vài môn để duy trì trường. Một người nhìn quanh vừa nói cười như để cho chàng nghe rõ: chế độ Cộng sản thì bao giờ cũng hô hào dữ lắm!

   Rải rác theo chiều dài hình chữ S của Việt Nam, du khách sẽ chứng kiến các trẻ em, trong số đó có nhiều em bán hàng rong nơi các bến xe bị xơ hoá cơ delta thật tội nghiệp. Các khớp vai bị sệ xuống và mọi người gọi là chứng sệ cánh. Tất cả là do tiêm chích như thuốc quá hạn không bảo đảm an toàn chất lượng. Bộ y tế thì đổ lỗi cho tâm lý người dân là thích tiêm chích nhưng đây quả là sự vô trách nhiệm của ngành y tế gây nên hậu quả tàn tật không lường cho hàng chục ngàn cháu theo thống kê chính thức sẽ mang dị tật suốt đời. Đặc biệt lòng tự trọng rất cao của các quan tham là không thấy có ai từ chức cả từ Trưởng phòng, Giám đốc Sở đến Thứ trưởng, Bộ trưởng đều nhởn nhơ bình chân như vại.
Thiện Nam được mời thăm quan nhiều cơ sở chế biến thực phẩm ngay tại thành phố mộng mơ cũng như rộng hơn trên cả nước. Không rõ ở các Chùa quý thầy chế biến nước tương như thế nào vì khi tham khảo các vị này nhân lúc đến học tại trường thì người nào cũng cười và bảo: tàm tạm trong quy trình khép kín hợp vệ sinh để dùng và cách chế biến ngon dở tuỳ theo kinh nghiệm của người đứng ra làm, nó không có một qui trình chung nào cả.
Và đây là toàn cảnh của các cơ sở tư nhân: nó hoàn toàn bí mật, đó là những chuyện pha chế không phải ai cũng biết và với người sản xuất thì nguyên tắc không cho ai biết là tốt nhất vì một khi biết rồi sẽ không có ai dám dùng xì dầu nữa. Lời phát biểu đầu tiên với bất cứ ai sau khi thấy họ làm là: Thiệt ớn! Kinh khủng quá khi tận mắt xem sản xuất nước tương... Đa số người tiêu dùng không biết rõ nguồn gốc sản phẩm này thế nào và người chế biến sử dụng các chất phụ gia tùy tiện theo cảm tính nên thường dẫn đến quá liều. Đặc biệt về mặt nhà nước các cơ quan kiểm định chỉ là hình thức nếu không muốn nói chỉ cần dí vào túi một ít tiền hay tổ chức một chầu nhậu mọi sự sẽ được thông qua nhanh chóng qua phương pháp kiểm định ngó ngó tay nhận phong bì… Một lò nấu nước tương đúc bằng xi măng hay trét đất, có khi đặt sát nhà vệ sinh và thường như thế, chung quanh nào lu, khạp bằng sành và các vật dụng linh tinh khác. Một cái thùng phuy để chứa một thứ nước đen sì, sền sệt, nổi váng dầu không được che đậy đó là công đoạn chính của việc chế nước tương tại Việt Nam. Ôi cái thùng chứa nước dịch đen đen, mốc bẩn nó bao gồm những gì bên trong không ai biết. Chỉ có một điều chắc chắn nó sẽ gây đột biến gene ở người mà phàm đã làm người thời phải chết, nếu không chết trước cũng chết sau, do vậy không có gì đáng bận tâm với các quan tham thanh tra chất lượng, an toàn thực phẩm trong chế độ toàn trị.
Rồi những chuyến xe buýt “hành hương”, về Sài Gòn cũng phải đi thăm quan thành phố một vòng bằng phương tiện xe buýt. Khi xe đến các bạn sẽ không khỏi ngạc nhiên mọi người chen lấn ở cửa xuống để lên xe, sau khi vào trong một lúc rồi mới hiểu cho dù có bảng ghi như thế nhưng tài xế thay đổi liên tục muốn đóng mở cửa nào tùy tiện. Vừa mới lên xe chân trên chân dưới chưa kịp vịn thành xe, chúng đã cho chạy ngay với cái miệng hối hả và bàn tay giựt mạnh lôi hành khách vào trong của các tài phụ. Thật là một màn biểu diễn đau tim! Tất cả từ Giám đốc sở đến bác tài đều có câu trả lời chung: xe buýt chạy theo thời gian qui định nên tài xế sợ bị trễ giờ khi đến các trạm sau. Còn cửa lên cửa xuống thì tiếp viên không giải thích được, chỉ trả lời ngắn gọn trong hé cười: Tài xế muốn vậy. Nghĩa là trên chuyến xe này tài xế là vua! Theo cảm nhận của Thiện Nam với đường lối mới không phải là chuyện trợ cấp tiền bạc mà là chuyện điều hành, từ cách giao tiếp của các tiếp viên đến hành vi của bác tài, đó là cách thể hiện nếp sống, nếp nghĩ mà văn hoá là những gì còn lại sau khi quên tất cả.  

**