CƯỠI NGỰA XEM HOA

 

Hội chứng đói thông tin: vào các ngày chủ nhật, mặc dù bị cấm đoán tụ họp, các tù nhân vẫn cố tìm mọi cách gặp gỡ để sưởi ấm cho nhau về tinh thần, như trao đổi thông tin, hoặc cho nhau chút quà từ gia đình... Các nhóm cũng hình thành từ đây, và một nơi qui tụ toàn những nhân vật nổi tiếng từ ngoài xã hội, nên rất dễ đi đến ngộ nhận có các âm mưu thành lập đảng phái bè nhóm, thậm chí còn bị chụp mũ là thành lập chính phủ trong tù, và bị kiên giam cho đến chết. Một Chủ tịch Mặt trận chống cộng, nhân ngày đầu xuân, nhiều người đến chúc tết, sau đó ông bị kết án ngầm đến chết vì theo những người cộng sản phải diệt tận gốc rễ. Cha Vàng - tên gọi thân mật của các tù nhân gọi Người, nhà thuyết giáo một thời đã đưa nhiều người Việt Nam chịu phép rửa sau những bài giảng. Bây giờ với bao ngày tháng bị kiên giam, Ngài chịu đựng được đến năm thứ ba, nhiều tù nhân chỉ vài tháng là đã chết, Cha chỉ còn bộ da bọc xương như một người Somalia sắp chết đói. Tấm thân ấy đang chờ một nguyên cớ để ngã xuống, và Người đã chết, khi khiêng ra khỏi phòng kiên giam để bỏ vào cổ quan các tù nhân chứng kiến máu chảy ra từ hai lỗ mũi của Ngài đã khô lại.
Thế nhưng con người luôn khao khát tìm kiếm thông tin, thỉnh thoảng có người tù tự giác nào chuyên nghề điện tử đi sửa chữa radio cho cơ quan hay cá nhân cán bộ nào đó trở về, thường lén lút mang theo một bản mạch nhỏ, nếu bắt gặp cũng không có gì nghi ngờ vì nó là một phần của cái máy phát thanh, thế là đêm hôm đó các tù nhân được nghe lén một cách hồi họp BBC, VOA thích chí.
Hầu hết các tù nhân lương tâm ở đây đều xem những thông tin của BBC như người bạn đường của họ, và cũng có lắm kẻ tạo ra vô số các thông tin giả để vòi vĩnh kiếm ăn trong tù. Tại các trại có sự liên hệ với dân chúng quanh vùng, tù tự giác còn mang cả radio vào trại, việc nầy nếu bị lộ sẽ vào nhà kỷ luật ngay, có khi còn bị truy tố ra toà về tội tuyên truyền xuyên tạc phao tin đồn nhảm... song nhờ vậy những thông tin về thế giới luôn được cập nhật và tất nhiên không ngoài các hãng thông tấn như Reuters, AFP...
Biết được thông tin để sống trong chờ đợi, hy vọng, và có khi biết để rồi đưa đến cái chết trong thất vọng, qua các hãng thông tấn sẽ có Cao ủy Nhân quyền LHQ đến thăm nhiều trại giam, và thế là các tù nhân xôn xao không biết giờ G là giờ nào cho đến khi họ bị phân tán và mang đi giấu khắp nơi... Có một lần và có lẽ chỉ một lần, Cao uỷ Nhân quyền đã đến trại Thung Lũng Tử Thần, và sau đó các tù nhân lương tâm bị đày ải đến tận những miền núi non hiểm trở ở miền Bắc Việt Nam, nguyên do cổng vào trại giam rẽ làm hai lối, càc tù hình sự và chính trị được xem là ôn hoà thì giam bên nầy, có ánh đèn thật sáng và phái đoàn Cao uỷ đến thăm trại vào chiều tối, Quý Ngài trong phái đoàn đã đi về phía ánh sáng họ đã không nhìn thấy phía dãy nhà tối tăm kia, các tù nhân đang bị giấu kín và bị canh phòng rất nghiêm ngặt, chính các tù nhân nầy mới đang cần gặp Cao uỷ, họ những con người sẵn sàng dám phơi bày sự thật. Vì sự canh phòng quá kỹ nên sau khi phái đoàn ra khỏi cổng trại họ mới nhận biết, dù vậy các tù nhân vẫn lấy nồi chảo làm trống khua vang để may ra Quý Ngài trong Cao uỷ có quay trở lại, nhưng tất cả chỉ là sự trả lời của chữ Không Không, các tù nhân phải trả giá cho sự phản kháng kêu gọi của mình. Còn viên trưởng trại thì xuất hiện giữa khuya, y cho bật đèn sáng lên khắp cả trong sảng khoái: các anh hãy yên tâm cải tạo, chớ có tin, bọn tư sản thì chỉ có thế, chúng chỉ cưỡi ngựa xem hoa mà thôi.
Lãnh tụ không cần lãnh hội: các Mặt trận, các Phong trào, nay vào tù qua sự tự nhân danh để tạo chính danh về phía mình, từ đó mới thể hiện rõ phần lớn đều dựa vào các tu sĩ mà hình thành, ngoài ra việc thành lập chính phủ trong tù bị phóng đại do các nhóm muốn triệt hạ nhau, dẫn đến những cái chết bi thảm, đó là các lãnh tụ nầy hầu hết đều bị cùm đến chết. Thế giới hình thành thế giới và các nhóm khác lại nổi lên, những kẻ tham vọng lại càng tìm dựa vào một tôn giáo khác, hoặc tạo ra một giáo phái nào đó để nhân danh. Quần chúng giống như những con thiêu thân luôn chạy đến ánh đèn loé sáng nhất, hoặc với những lời lẽ quá khích của kẻ bạo động hùng biện, hay những người chủ trương hoà bình nhưng ngôn từ kích động hùng hồn. Quả thật thợ gặt đầy đồng, nhưng đồng vẫn trống như trong điều kiện thiếu thông tin, các lãnh tụ không hội đủ tri thức đích thực, nên ai cũng dự phóng biến đổi thế giới qua những toà lâu đài tưởng tượng thiếu thực tế của mình. Khi một nền nông nghiệp không còn đất đai, họ vẫn nghĩ trên việc cày cấy truyền thống. Khi hợp chất của nước trong điều kiện vi dẫn lực khác nhau, nhưng họ vẫn chưa hiểu rõ tại sao nước lại là H2O, họ có ý niệm dễ dàng hơn về nước dơ nước sạch, nước trong nước đục, nước lũ nước lụt, và cả từ vận nước cùng cách chèo chống, lèo lách con thuyền trên mặt nước thì dường như rất sành sỏi... còn căn để của vấn đề như xây dựng, hiểu biết các định luật về sức đẩy của nước thì họ thật sự không mấy quan tâm, ngay cả các biến đổi về sinh học và vật lý mà từ đó hầu xây dựng một nền tảng đạo đức cho xã hội khi đã vượt qua ghềnh thác thì hầu như trống rỗng, nếu có chỉ là sự nhai lại của những con vẹt nhập khẩu từ bên ngoài. Họ lèo lái con thuyền rất giỏi, nếu không muốn nói là rất thông minh trong việc lạng lách con thuyền vượt qua sóng gió, nhưng sau mỗi lần thoát qua ghềnh thác thì con thuyền ấy lại là con thuyền sắp chết đuối trong sự phát triển chung của đồng loại cả về đạo đức cũng như kinh tế. Và lãnh đạo nhân dân trên căn để thiếu nền tảng khoa học để xây dựng cho nền tảng đạo đức của cây gậy dẫn đường, nên điểm đặc biệt mà Thiện Nam nhận ra khi sống chung với tù chính trị: đó là người nào cũng muốn trở thành lãnh tụ vì làm lãnh tụ ở Việt Nam chỉ cần các Cha, các Sư ủng hộ... và bây giờ là một thứ tôn giáo khác: đó là Đảng bảo kê.
Bàn tay lãnh tụ nào cũng đẹp: nghề bói toán trong tù rất được ưa chuộng, trong chốn tối tăm mịt mù ai cũng muốn biết về tương lai... Nhân ngày đầu xuân, một tù nhân nổi tiếng là có tài xem chỉ tay đã làm điều bất ngờ: lão quì sạp xuống mừng thọ một lãnh tụ miền Nam trước đây, được mệnh danh là “Vua dầu lửa”: Con xin phép được chiêm ngưỡng bàn tay của Ngài, và sau đó là một bài tiên tri đã được soạn sẵn... bàn tay nầy không thể là bàn tay của kẻ bình thường, Ngài có đường may mắn thật tụyêt vời, trong cảnh khổ nhưng luôn hồng đào, đây quả là bàn tay của các yếu nhân, đây chẳng qua chỉ là sự thử thách đối với bậc Quân tử trước khi Trời trao cho việc lớn, Đại nhân yên tâm, năm nay Ngài bình yên, sức khoẻ tốt, gia đình lên thăm nuôi thường xuyên... Thế là trước khi chào từ biệt, nhà tiên tri được lãnh tụ tặng cho một giỏ quà mọn gồm lạp xưởng, bánh chưng cùng các loại kẹo mức về phòng ăn tết.
Mỗi độ xuân sang, trong tù luôn có sự thay đổi, vì nhiều lý do an ninh khác nhau, trong sự sắp xếp lại trật tự mới nầy, có người vào kiên giam, hoặc chuyển đội, chuyển trại, riêng Đại nhân vốn có lòng hào hiệp và hay thích tâng bốc, ông được thăm nuôi nhiều thật như lời tiên tri, trên đường từ nhà thăm gặp vào trại, ông đã cất giấu tiền mặt và làm rơi vãi dọc đường, khiến ông bị kỷ luật nghiệt ngã. Ông đã chết sau đó không lâu vì tuổi cao khi phải chịu đựng thời tiết khắc nghiệt của miền rừng núi từ tiết đại hàn sang lập xuân nơi phòng tối.
Hội chứng chờ chết: bệnh xá trại giam, đây là nơi chờ chết đúng hơn là để được chữa trị. Các bệnh nhân tù nằm thành dãy dài đến chỗ gần nhà xác dành cho kẻ hấp hối. Mỗi ngày luôn có vài người chết, phần lớn là tù hình sự tập trung, không có gia đình thăm viếng, rất nhiều trường hợp đã khiêng ra nhà xác, rồi mang vào trở lại, vì trước lúc quấn chiếu đi chôn còn hơi thở thoi thóp.
Trạm y tế của trại giam “Thung Lũng Tử Thần” được giao cho một viên Đại tá, nguyên Phó Cục trưởng cục quân y thuộc chế độ miền Nam trước đây, cùng nhiều Bác sỹ quân y trợ tá. Nhưng tất cả các thầy thuốc nầy đảm trách công việc an ninh hơn là chức năng chuyên môn của mình. Họ canh chừng các bệnh nhân bị nghi là vờ bệnh để trốn trại, phát hiện ra các tù nhân giả bệnh để tránh lao động, như thế sẽ lập được thành tích nhiều hơn là cứu chữa cho một tù nhân nào đó thoát chết, vì cụ thể như: có tù nhân đã cứu được nhiều người thoát chết trong cơn lũ, kể cả cán bộ quản lý trại giam, nhưng đến lúc trốn trại vẫn bị tử hình.
Về sau viên Đại tá Bác sỹ nầy được phóng thích, bệnh xá được giao cho một anh chăn bò, y không có trình độ nhưng được sự tin tưởng của giám thị qua lời giới thiệu của Đại tá. Ông đã huấn luyện cho y, và kẻ hậu duệ nầy thường chích thẳng vào tim của các tù nhân hấp hối với lời giải thích là người nào trước lúc chết cũng bị nghẹt van tim, và ai cũng muốn sống dù chỉ là sự giựt mình trước cái chết. Họ đã chích vào con người mà họ biết chắc là sẽ chết như chích vào phổi bò.
Tiếng kêu vào những giây phút cuối cùng: các tù nhân trước khi chết thường rên la thảm thiết, có lẽ viên Đại tá phụ trách Tổng nha cải huấn, trùm cai tù trong số các trùm cai tù thuộc chế độ miền Nam trước đây là gào thét lớn nhất. Cả trại giam như nghe tiếng than khóc của ông vào buổi chiều trước lúc lâm tử: “Chúng giết tôi, chúng giết tôi”. 
Sự thân mật gắn bó và tình người nhất có lẽ là lúc các tù nhân nằm chờ chết, họ đã kể cho nhau về những gì mà cuộc sống bình thường dường như không thể nào được nói đến: về gia đình, về bí mật quốc gia và cả về chính họ. Ông Trùm kể về những cây “kiếm thần” tiền trảm hậu tấu dưới triều đại của ông, và ông cười cả miền Nam và miền Bắc các cận thần đều được ban phát loại kiếm nầy. Niềm mong ước thật sự của ông là một gia đình hạnh phúc. Ông trùm đã không có được điều đó, dù ông là người từng đầy quyền lực. Con nuôi của vị Tổng Thống đương thời. Ông không nhớ rõ các con của mình. Theo lời ông kể: -Có đến mười một người đàn bà chính thức có con với mình, nhưng họ không phải là vợ... ngoài ra là vô số. Những người nữ ấy, họ vì chồng, con đang bị giam giữ mà đành hiến thân xác để ông ký giấy tha cho họ. Khi ông Trùm bị mù, các Bác sỹ bảo ông giả vờ, khi lỗ tai không còn nghe rõ do tuổi cao, họ bảo ông đóng kịch. Ông chết vào một buổi chiều, nhiều người nghe rõ tiếng kêu la thảm thiết của một người trong ám ảnh bị bức tử.
Ao cá tử thần: trại giam nào cũng có nhiều ao cá bao quanh, do các tù nhân đào, thậm chí nó được đặt theo tên của các lãnh tụ vĩ đại, nó mang lại giá trị kinh tế như nuôi cá, nhất là về an ninh quốc phòng. Đó là thứ rào cản các tù nhân trốn trại, và có một hồ cá bên bệnh xá trại giam, nơi đó các hộ lý thường đưa các bệnh nhân cao tuổi đến làm vệ sinh. Vào mùa đông, thời tiết rét lạnh, các cụ bị đẩy xuống ao nước giá buốt, người nào hai tay cũng nắm chặt lại như gồng mình, da tái đến tím lại, cơ thân run lập cập, thật thảm hại. Cái chết thật sự đến gần hơn, nhưng đây lại là ân huệ trong nhà tù: đi tắm là một ân huệ.
Công án về bóng ma: Các tù nhân vừa chết đêm qua, được quấn lại trong các chiếc chiếu, và mỗi cổ quan như thế được lãnh tiêu chuẩn ba cục cơm vét cùng mấy que nhan. Những chiếc xe kéo lần lượt đưa họ ra khỏi trại giam trong giờ hành chánh vì lúc đó mọi tù nhân đều ra đồng... các đám ma sẽ ít gây ảnh hưởng tâm lý sợ hãi đến các tù nhân còn sống.
Và câu chuyện được truyền lại một cách bi hài về ba vét cơm ấy với bốn người khiêng cùng là kẻ đào huyệt: khi đến nơi các cục cơm ấy đã biến mất lúc nào không hay, vì ba mà chia cho bốn, nên lần đi chôn cất nào cũng có cãi vã suýt đánh nhau đến chết. Mọi sự diễn ra như thế, sống chết, đói khát, tham vọng và quyền lực, ánh sáng và tối tăm, hy vọng và thất vọng.
Thanh trừng nghiệt ngã: sự thanh trừng giữa các nhóm với nhau cũng thật nghiệt ngã, các tù nhân chống đối lại chế độ hiện hành tự cho mình là thành phần yêu nước chính hiệu, phân biệt với các thuyền nhân và các sĩ quan tập trung thuộc tầng lớp khác - một quá khứ lịch sử còn tồn tại, và tù hình sự nữa... Các vụ đàn áp lẫn nhau giữa các nhóm để được gọi là yêu nước chính thống xảy ra liên tục, nhất là khi điều kiện giam giữ có phần thông thoáng xảy ra ở các trại phía Nam như được ra ngoài rộng rãi hơn của tù tự giác, lúc trở về trại thường bị trấn áp bằng bạo lực với đủ mọi lý do: nào quan hệ với phụ nữ, mua bán đổi chác, những việc làm gọi là làm mất phẩm cách tù chính trị... các cai tù hay ví von khi những con nhím sống gần nhau thì các sợi lông của chúng lại chích lẫn nhau. Họ thường khi bỏ ngỏ: hãy để chúng tự mâu thuẩn và giết nhau. Nhưng tất cả đều đã quên dân tộc nầy có một nền tảng triết lý sống ăn sâu vào gốc rễ mỗi con người, người Mỹ có muốn cũng không có liền ngay và cả Âu châu cũng thế: Triết lý Phật Giáo.
Cách chia để trị “đoàn kết bạn hữu lại và chia rẽ kẻ thù ra” vẫn là qui luật cố hữu của kẻ cầm quyền, thỉnh thoảng bộ phận an ninh lại kêu một vài người nào đó làm việc và đồng thời trong ngày hôm ấy lại có anh em tù nhân bị đi cùm, thế là họ đã tạo ra sự nghi kỵ giữa các tù nhân với nhau, song tất cả dường như đã được sắp đặt, bọn cai tù luôn có mạng lưới riêng được bố ráp khắp các phòng của trại giam. Họ luôn tạo mâu thuẩn và những ai rơi vào tầm nhìn của an ninh, thường là các nhân vật có ảnh hưởng trong tù, nếu không có sự kiên định từ bên trong của cá nhân cũng như các bạn hữu chung quanh sẽ khiến ai đó có cảm giác bị tách ra khỏi sự sưởi ấm chung của đàn cừu.
Nhưng chính các yếu tố bên trong mới là điều quan trọng, các nhóm luôn tranh giành ảnh hưởng với kỳ vọng họ sẽ là những người tiên phong lãnh đạo đất nước sau khi chế độ toàn trị sụp đổ. Có nhóm lấy tên là Con Trời, nhưng nhóm khác lại xưng danh Siêu Thiên Tử, nhóm nầy xưng là Duy Dân, và nhóm kia gọi là Nhân Bản, rồi lại Nhân Bản Tiến Bộ... Nó không thiếu một từ nào vốn đã có từ thời Platon đến Aristote về chính trị, tự do, dân chủ. Nhưng có lẽ nơi thâm sâu của những người tù lương tâm chân chính, vấn đề không phải là tranh giành quyền lực, điều nầy không phải vì họ quá lý tưởng, Thiện Nam rất gần gũi họ, vấn đề là làm giảm nỗi đau và mang lại môt chút hy vọng nào đó cho đồng loại, chứ không vì sự tồn tại của tôi mà tôi có quyền nhân danh tất cả để đạp đổ người khác.

**