LUẬT SƯ

Sau đây là lời phát biểu của các Luật sư bào chữa:
- Tôi là Luật sư Trương Thị, được Luật sư đoàn đề cử từ Thủ đô Hà nội vào đây để biện hộ cho các bị can đang hiện diện ở đây hôm nay.
- Thưa Quý tòa, quả thật là khó để nói lên những điều gì đó gởi đến quý tòa trước các thành phần phức tạp đang đứng trước mặt quý vị… Họ xuất thân từ các thành phần khác nhau trong một xã hội sau ngày đất nước thống nhất. Kẻ Nam người Bắc, kẻ chịu ảnh hưởng của phương Tây, người du học Liên xô, kẻ du học Mỹ. Nhưng có một điều theo nguyên tắc chung được hình thành trong tính nhân đạo của chế độ ta là: đánh kẻ chạy đi chứ không ai đánh người chạy lại
- Thưa Qúy tòa, trước hết với Trần Xuân, có bố là anh hùng đã hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Pháp, được đào tạo tại Liên Xô, cường quốc vĩ đại, nay đã ngã xuống vì viên đạn bọc đường, nhưng thật sự cái gốc rễ sâu xa đưa đến lỗi lầm của bị can là do những người có trách nhiệm cao hơn!  Nên tôi yêu cầu giảm nhẹ khung hình phạt thay vì tử hình như Viện kiểm sát đã đề nghị.
…Như Đoàn Di, nguyên là một học sinh miền Nam, tập kết ra Bắc sau Hiệp định Genève, đã từng lập biết bao thành tích tốt trong học tập cũng như các chức vụ được phân công, nhất là với Trung ương đoàn. Thế nhưng hôm nay đến nông nỗi nầy, trách nhiệm thuộc về ai? Có phải đến lúc chúng ta phải xem lại cơ chế trong chiến tranh mà nay đã chuyển sang hòa bình xây dựng… nên chăng có một cơ chế thượng tôn pháp luật, sống và làm việc theo pháp luật… chứ không theo các lệnh miệng của chỉ thị cấp trên đã trở thành lối mòn trong sinh hoạt của chúng ta.
…Như nguyên Bí thư đây, bây giờ hãy hỏi ông ấy thật sự các lệnh kia xuất phát từ đâu, ông cũng chỉ mường tượng đó là từ tinh thần của nghị quyết.v.v. Cái tinh thần ấy, có bao giờ được qui định rõ, nó thường chỉ nói lên ý chí của một cá nhân, một nhóm người… chứ không phải trong khuôn khổ của một chế độ ngày càng tiến tới dân chủ, văn minh của ta. Nó đã mang lại thành công trong chiến tranh khi nhờ tinh thần ý chí đó xác định mục tiêu chọn điểm đích, phân biệt bạn thù… nhưng nay, nó đã trở thành quá mơ hồ trong thực hiện khiến đi đến bi kịch lớn lao như hôm nay.
…Như bị can nguyên Chủ tịch Hội cựu chiến binh kia, đã hy sinh chính bản thân mình đến như thế, là thương binh loại 40%, nhưng có lẽ lòng tham xuất phát do sự thua sút, yếu kém mọi mặt… Bao nhiêu năm kháng chiến mà nay cuộc sống quá bấp bênh trước nhu cầu bé nhỏ của một tổ ấm cũng không đáp ứng được… Đó là chính sách xã hội - nó mới là nguyên nhân của vấn đề - khiến y dễ dàng đón nhận các món hời, mà cánh tay quyền lực đang nằm trong hậu duệ của y. Tôi đứng đây không phải để đóng vai trò của Viện kiểm sát thứ hai nhưng các ý nghĩ đầy cổ hủ của các bị can nầy đã gây tác hại vô cùng trong quan hệ của chúng ta trên trường quốc tế.
... Thứ đến là viên Thiếu úy trong chế độ miền Nam trước đây, bị can đã có thái độ học tập tốt sau hai năm trong các trại cải tạo, nhưng sau khi trở về đã không có được cuộc sống ổn định, nên phạm phải những sai lầm một lần nữa.
... Với bị can nguyên Trưởng công an đây, đúng thật là với bao chiến công mà nay đã ngã xuống, chúng ta hãy nâng y dậy vì có ai nên khôn mà không dại đôi lần… Hãy nâng đỡ các bạn hữu đã bị vấp ngã của chúng ta… Hãy vực họ dậy! Quả là một sự đau xót đối với chúng ta ! 
... Và với các bạn học sinh, sinh viên - phần lớn trong các chuyến đi của người Hoa cũng như các chuyến đi bất hợp pháp của người Việt. Họ đều là giới trẻ. Chúng ta nghĩ gì về tương lai của đất nước nầy, trong đó có cả bộ đội của ta cũng ra đi. Các đối tượng nầy đã được học hành chu đáo? Chúng ta có trường lớp, có Bộ giáo dục, có đường lối giáo dục; chúng ta có mọi thứ như những ai trên thế giới từng có, nhưng thật ra phải tự biết mình: chúng ta đã cố chạy cho có những cái như mọi người có, nhưng cái thật sự đáng có không có. Nó chỉ là cái khung rỗng! Đó mới là điều đáng sợ… Vậy nhân dịp qua phiên tòa nầy, tôi kêu gọi: chúng ta phải nhanh chóng chuyển biến từ một nền giáo dục phục vụ cho chiến tranh sang hòa bình. Chúng ta đã thành công trong việc chống ngoại xâm và nay, chúng ta phải thắng trong công cuộc xây dựng chế độ công bằng, văn minh… và trước hết, phải biết thắng chính mình như chúng ta đã làm và đã vượt qua.
- Thưa Quý tòa, tôi có quá lời chăng? Và nếu có cũng chỉ là một chút tấm lòng, một chút tâm huyết. Trong suốt cuộc đời hành nghề Luật sư, tôi đã từng buộc hơn là chuộc lại cho ai đó có cơ hội làm người vì đó là thời chiến tranh, chỉ có bạn thù, mà bạn khi lệch một chút đã là thù, còn hôm nay, kẻ thù lại nằm trong chính cơ chế, trong chính con người của mỗi chúng ta: nào lòng tham, tính bảo thủ, sự cố chấp trì trệ, hết sai lầm nầy đến sai lầm khác… Chúng ta cũng sẽ không thiếu kiên quyết với kẻ thù vào mỗi thời đại, nhưng chúng ta cũng biết đoàn kết toàn dân, mà vốn trong năm ngón tay đã có ngón ngắn ngón dài. Tôi tin nơi tấm lòng nhân ái với sự phán xét của quý tòa. Tấm lòng ấy chúng ta còn có trong chiến tranh với kẻ thù, quý hồ nay hòa bình, chúng ta lại không có được với bạn hữu và các đồng chí của mình.
... Tôi thành thật cảm ơn quý vị, nhất là những ai đã tạo điều kiện để tôi có mặt và phát biểu trong một hoàn cảnh đặc biệt với những bị can đầy phức tạp như thế nầy. Một lần nữa xin chân thành cảm ơn.
Một số các bị can không nhờ Luật sư biện hộ trong đó có Thiện Nam. Chàng biết rằng trong phiên tòa dưới chế độ cộng sản mọi sự đã được sắp đặt, cho nên chàng chuẩn bị bài phát biểu trước tòa, tất nhiên dù chủ tọa phiên tòa có gõ chuông cảnh cáo thường xuyên, chàng vẫn tiếp tục lên tiếng. Đây là một phiên tòa công khai nên có rất đông quần chúng tham dự, ước chừng trên ngàn người. Cả nhà hát lớn đông nghẹt người, và dân chúng tràn ngập trên các con đường dẫn về nơi xét xử…
- Thưa Quý tòa, thưa Quý vị...
     - Tôi vui mừng vì được ra tòa, đó là niềm mong ước của tôi. Lý do tôi bị giam trong một buồng riêng mà âm thanh cứ đập dội vào tường hoài, nghĩa là chúng tôi bị bố ráp tinh thần đến khủng hoảng, suy kiệt thần kinh khiến có sống được cũng trở nên điên loạn: Tôi cực lực lên án sự giam giữ nầy (có tiếng đập bàn và quát tháo của chánh án ), chàng tiếp:
- Tôi đã được giới thiệu nhiều về các chế độ XHCN nhưng quả là mỗi chế độ cộng sản có khác nhau: ở địa phương của tôi một nếp sống văn hóa mới rất phổ cập, nhà nầy dòm ngó nhà kia đi đến xoi mói lẫn nhau nghĩa là các quyền cơ bản của con người về dân quyền không được tôn trọng. Từ tổ trưởng dân phố, tổ trưởng phụ nữ đã có thể can thiệp vào chuyện gia đình người khác...
- Họp, họp... về đến nhà là có giấy mời họp, đến công sở cũng là chuyện họp. Các công dân bị bít kín thông tin, họp chỉ để nghe tuyên truyền một chiều nên tôi cực lực lên án các quyền cơ bản của công dân bị vi phạm trầm trọng.
- Về việc xét xử như Ngài Viện kiểm sát tối cao đã nói với tôi: “Anh biết đó, mọi sự đã được an bài cả rồi, hãy yên tâm…” Đó là tính ưu việt của luật pháp XHCN, vậy thì hôm nay phiên tòa nầy để xét xử cái gì khi lương tâm trái tim vị thẩm phán đeo ngoài túi áo? Cho nên tôi hoàn toàn không công nhận sự xét xử nầy ( tất nhiên có tiếng đập bàn, gõ chuông, cảnh báo của Chủ tọa phiên tòa, có cả tiếng còng tay mà chàng nghe rõ… nhưng Thiện Nam vẫn tiếp tục ).
- Tôi đã chứng kiến từ anh du kích đến viên Bí thư… ai cũng có toàn quyền và tôi kêu gọi mỗi người hãy tiếp tục có quyền và với quyền cao cả thật sự: đó là biết tôn trọng những quyền cơ bản của con người... (và bây giờ chàng bị cúp máy và bị lôi về chỗ hẳn).

 

* *